ကုလသမဂ္ဂ ပံ့ပိုးထားသော အချက်အလက်များက ဗိုင်းရပ်စ်ကဲ့သို့ ပျံ့နှံ့နေသော ဂါဇာ ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးမှု အဆိုပြုချက်များကို အားနည်းစေရာ ကလေးသူငယ် အာဟာရချို့တဲ့မှု ကျဆင်းလာသည်

(SeaPRwire) –   သီးသန့်သတင်း: ဂါဇာကမ်းမြောင်ဒေသတွင် အငတ်ဘေးဆိုက်ရောက်နေကြောင်း လူမှုကွန်ရက်များနှင့် နိုင်ငံတကာသတင်းဌာနများတွင် ပျံ့နှံ့နေသည့် သတင်းများမှာ အရှိန်အဟုန်မြင့်တက်လျက်ရှိသော်လည်း ကုလသမဂ္ဂ၊ Board of Peace နှင့် အစ္စရေးစစ်တပ်တို့ထံမှ Digital က ရရှိထားသည့် အချက်အလက်အသစ်များအရ အဆိုပါသတင်းများနှင့် လုံးဝကွဲပြားခြားနားသော အခြေအနေကို ပြသနေသည်။

အဆိုပါ ကိန်းဂဏန်းများကို ပါလက်စတိုင်းများအတွက် နိုင်ငံတကာအကူအညီများကို ညှိနှိုင်းပေးသည့် Ad Hoc Liaison Committee (AHLC) ၏ အစည်းအဝေးတစ်ခုတွင် Board of Peace က တင်ပြခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ကုလသမဂ္ဂ၏ အစီရင်ခံစာများအပေါ် အခြေခံထားကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။

အချက်အလက်များအရ အသက် ၆ လမှ ၅၉ လကြား ကလေးငယ်များအနက် အာဟာရချို့တဲ့မှုအတွက် ကုသမှုခံယူသူအရေအတွက်မှာ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ၂,၈၀၇ ဦးရှိခဲ့ရာမှ ၂၀၂၅ ခုနှစ် သြဂုတ်လတွင် ၁၇,၃၈၄ ဦးအထိ အမြင့်ဆုံးရောက်ရှိခဲ့ပြီး၊ ထို့နောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လတွင် ၃,၀၄၃ ဦးအထိ တဖြည်းဖြည်းကျဆင်းသွားခဲ့ရာ ခန့်မှန်းခြေ ၈၃% ခန့် လျော့ကျသွားခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

အဆိုပါ ကိန်းဂဏန်းများသည် ဂါဇာတွင် အငတ်ဘေးဆိုက်ရောက်နေသည်ဟူသော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ မီဒီယာများတွင် ပျံ့နှံ့နေပြီး အစ္စရေးအပေါ် နိုင်ငံတကာဖိအားပေးမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည့် ပြောဆိုချက်များကို စိန်ခေါ်လျက်ရှိသည်။

ထို့ပြင် လက်ကျန်ဖြစ်ပွားမှုအများစုမှာ “ အသင့်အတင့်” သာရှိပြီး ရေရှည်ကုသမှုလိုအပ်သည့် နာတာရှည်ရောဂါများနှင့် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ အခြေအနေများနှင့် ဆက်စပ်နေကြောင်း အချက်အလက်များက ဖော်ပြသည်။

တူညီသောအစည်းအဝေးတွင် Board of Peace က တင်ပြခဲ့သည့် အခြားကိန်းဂဏန်းများအရ ၂၀၂၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် Civil-Military Coordination Center (CMCC) ကို တည်ထောင်ပြီးနောက် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အကူအညီပေးပို့မှုများ သိသိသာသာ တိုးတက်လာကြောင်း ပြသနေသည်။ အစ္စရေးတွင် တည်ရှိပြီး အမေရိကန်ဦးဆောင်သည့် နိုင်ငံပေါင်းစုံပါဝင်သော အဆိုပါဌာနသည် စစ်ပွဲအပြီး ဂါဇာတည်ငြိမ်ရေးကို စီမံခန့်ခွဲရန် ရည်ရွယ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။

Civil-Military Coordination Center သည် အကူအညီပေးပို့မှုများကို ကြီးကြပ်ခြင်း၊ အမေရိကန် ကြားဝင်စေ့စပ်ထားသည့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို စောင့်ကြည့်ခြင်းနှင့် နိုင်ငံပေါင်း ၆၀ နှင့် အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ခြင်းတို့ကို လုပ်ဆောင်သည်။

အချက်အလက်များအရ ဂါဇာသို့ ပေးပို့သည့် ကုန်တင်ကားအရေအတွက်မှာ တစ်ပတ်လျှင် ၁,၃၀၀ မှ ၄,၂၀၀ အထိ တိုးလာခဲ့ပြီး၊ လမ်းခရီးတွင် လမ်းကြောင်းလွှဲခံရသည့် ကုန်တင်ကားရာခိုင်နှုန်းမှာ Civil-Military Coordination Center တည်ထောင်ပြီးနောက် ၉၀% မှ ၁% သို့ ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။

အစားအသောက်အကူအညီ ရရှိသူအရေအတွက်မှာလည်း Civil-Military Coordination Center မတည်ထောင်မီက လူဦးရေ ၄၀၀,၀၀၀ ခန့်ရှိရာမှ တည်ထောင်ပြီးနောက် ၂.၁ သန်းခန့်အထိ တိုးတက်လာခဲ့သည်။

သို့သော်လည်း ဧပြီလအတွင်းတွင် ဂါဇာ၌ “ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ အငတ်ထားခြင်း” ဟူသော စွပ်စွဲချက်များ မြင့်တက်လာခဲ့ကြောင်း အမေရိကန်အခြေစိုက် အစ္စရေးလိုလားသည့် မီဒီယာစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ HonestReporting က ဖော်ပြခဲ့ပြီး၊ အဆိုပါသတင်းစကားများမှာ Hamas နှင့် ဆက်စပ်သည့် ချန်နယ်များမှတစ်ဆင့် ပင်မမီဒီယာပလက်ဖောင်းများသို့ ရက်ပိုင်းအတွင်း ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။

“ ဧပြီလ ၁၃ ရက်နေ့မှာ ကျွန်တော်တို့အဖွဲ့က ဂါဇာကို ဆိုဒါနဲ့ Nutella တွေ ဝင်ရောက်နေတဲ့အကြောင်း ပို့စ်တွေကို စတင်တွေ့ရှိခဲ့ရပြီး အဲဒီအချိန်မှာပဲ Doctors Without Borders က အစ္စရေးကို ‘အသက်ရှင်သန်မှု အခြေအနေတွေကို ဖျက်ဆီးဖို့’ ကြိုးစားနေတယ်လို့ စွပ်စွဲခဲ့ပါတယ်” ဟု HonestReporting ၏ CEO ဖြစ်သူ Jacki Alexander က ပြောကြားခဲ့သည်။ “ ဒါဟာ ပိုမိုကျယ်ပြန့်တဲ့ ပုံစံတစ်ခုရဲ့ အစိတ်အပိုင်း ဟုတ်မဟုတ် သိရှိဖို့ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ AI ကိရိယာကို အသုံးပြုခဲ့ပြီး အဲဒီခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာချက်က ကျွန်တော်တို့ရဲ့ မှတ်တမ်းအတွက် အခြေခံဖြစ်လာခဲ့တာပါ။”

“ အဲဒီအချိန်ကစပြီး လူမှုကွန်ရက်တွေနဲ့ အတွေးအခေါ်ချင်း တူညီတဲ့ မီဒီယာတွေမှာ အငတ်ဘေးနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ စကားလုံးတွေကို ဆက်လက်အသုံးပြုနေတာကို တွေ့ရပါတယ်” ဟု Alexander က ဆိုသည်။ “ အစုလိုက်အပြုံလိုက် အငတ်ဘေးဆိုက်နေတယ်ဆိုတဲ့ အကြောင်းအရာတွေဟာ ကြည့်ရှုသူ သန်းပေါင်းများစွာဆီ ရောက်ရှိသွားခဲ့ပြီး ဆေးဝါးပစ္စည်းတွေ ပိတ်ပင်ထားတယ်ဆိုတဲ့ စွပ်စွဲချက်တွေအထိပါ ပါဝင်လာခဲ့ပါတယ်။”

HonestReporting ၏ အစီရင်ခံစာတွင် မုန့်ဖုတ်လုပ်ငန်းများ ပိတ်သိမ်းနေရကြောင်း၊ အစားအသောက် ပြတ်လပ်နေကြောင်းနှင့် ကလေးငယ်များ၏ “ မျိုးဆက်တစ်ခုလုံး” ပြန်လည်ကုစား၍မရနိုင်သော ထိခိုက်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရကြောင်း ဗိုင်းရပ်စ်ကဲ့သို့ ပျံ့နှံ့နေသည့် ပို့စ်များဖြင့် သတင်းစကားများ လျင်မြန်စွာ မြင့်တက်လာကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ အဆိုပါ သတင်းဇာတ်ကြောင်းကို Drop Site News၊ Middle East Eye၊ Mondoweiss နှင့် Al Jazeera English တို့ကဲ့သို့သော မီဒီယာများက ထပ်ဆင့် အားဖြည့်ပေးခဲ့ကြောင်း အစီရင်ခံစာတွင် ဖော်ပြထားသည်။

“ Hamas ဟာ သူတို့ရဲ့ အကောင်းဆုံး အားသာချက်က သတင်းအချက်အလက် စစ်ပွဲထဲမှာ ရှိနေတယ်ဆိုတာကို နားလည်ထားပါတယ်” ဟု Alexander က ပြောသည်။

“ ဒါကြောင့်ပဲ ကျွန်တော်တို့က ဒီကိရိယာတွေကို တီထွင်ခဲ့တာပါ — သတင်းဇာတ်ကြောင်းဆိုင်ရာ စစ်ပွဲတွေကို မှတ်တမ်းတင်ဖို့နဲ့ အဲဒါတွေကို ဖြိုဖျက်ဖို့အတွက် စီမံချက်တစ်ခု ဖန်တီးဖို့ပါပဲ” ဟု Alexander က Digital သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

Foundation for Defense of Democracies မှ အကြီးတန်းအကြံပေး Richard Goldberg က Digital နှင့် အင်တာဗျူးတွင် “ ကျွန်တော်တို့ တွေ့နေရတာကတော့ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ သတင်းဇာတ်ကြောင်းကို လက်နက်တစ်ခုလို အသုံးပြုနေတဲ့ ပဋိပက္ခအတွင်းက ထပ်ခါတလဲလဲ ဖြစ်နေတဲ့ ပုံစံတစ်ခုပါပဲ” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

Goldberg က အငတ်ဘေးဆိုင်ရာ ပြောဆိုချက်များ၏ အချိန်ကိုက်မှုမှာ Hamas အပေါ် လက်နက်စွန့်ရန် ဖိအားများ တိုးလာခြင်းနှင့် အမေရိကန်၊ အာရပ်နိုင်ငံများနှင့် နိုင်ငံတကာ မိတ်ဖက်များ ပါဝင်သည့် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော သံတမန်ရေးရာ ကြိုးပမ်းမှုများနှင့် ဆက်စပ်နေကြောင်း ငြင်းဆိုခဲ့သည်။

“ အဲဒီလက်နက်တွေထဲက တစ်ခုကတော့ အငတ်ဘေးဆိုတဲ့ သတင်းဇာတ်ကြောင်းကို ပြန်လည်အသက်သွင်းဖို့ ကြိုးစားတာပါပဲ” ဟု သူက ဆိုသည်။

Goldberg ၏ အဆိုအရ Hamas သည် ဂါဇာ၏ စစ်ပွဲအပြီး အနာဂတ်ကို ပုံဖော်ရာတွင် ပါဝင်နေသည့် ညွန့်ပေါင်းအဖွဲ့ကို “ ထိခိုက်စေရန်” နှင့် နောက်တစ်ဆင့်အတွက် သဘောတူညီမှု မရရှိစေရန် ကြိုးပမ်းနေခြင်းဖြစ်သည်။

“ Hamas က အထီးကျန်နေတဲ့ အဖွဲ့ဖြစ်ပြီး သူတို့က လက်နက်မစွန့်ချင်ကြပါဘူး” ဟု သူက ပြောသည်။

Goldberg က စစ်ပွဲ၏ အစောပိုင်းအဆင့်များနှင့် မတူဘဲ လက်ရှိပတ်ဝန်းကျင်တွင် ထိုကဲ့သို့သော ပြောဆိုချက်များမှာ အမြစ်တွယ်ရန် ပိုမိုခက်ခဲကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

“ အခုဆိုရင် အပစ်အခတ်ရပ်စဲထားတာ လပေါင်းများစွာ ရှိနေပြီဖြစ်ပြီး ကုလသမဂ္ဂနဲ့ တခြားမိတ်ဖက်တွေကလည်း လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ ကြိုးပမ်းမှုတွေမှာ တိုက်ရိုက်ပါဝင်နေပါတယ်” ဟု သူက ဆိုသည်။

“ သူတို့အားလုံးမှာ အချက်အလက်တွေ ရှိနေပါတယ်… ပြီးတော့ Hamas ရဲ့ သတင်းမှားဖြန့်တဲ့ နည်းဗျူဟာတွေအတွက် သူတို့အားလုံးဟာ တံတိုင်းတစ်ခုလို ဖြစ်နေပါတယ်” ဟု သူက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

“ လွန်ခဲ့တဲ့ တစ်နှစ်က အစ္စရေးကိုပဲ ပစ်မှတ်ထားပြီး လုပ်ဆောင်ခဲ့တာတွေက အခု ညွန့်ပေါင်းအဖွဲ့တစ်ခုလုံးကိုတော့ အဲဒီလောက်ထိ ထိရောက်မှာ မဟုတ်ပါဘူး” ဟု Goldberg က ပြောသည်။

အစ္စရေးစစ်တပ် အရာရှိကြီးတစ်ဦးက Digital သို့ ပြောကြားရာတွင် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကာလအတွင်း ဂါဇာသို့ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ ကုန်ပစ္စည်းဝင်ရောက်မှုမှာ တစ်ရက်လျှင် ပျမ်းမျှ ကုန်တင်ကား ၆၀၀ ခန့်ရှိပြီး၊ အခြေခံ အစားအသောက် လိုအပ်ချက်များကို ဖြည့်ဆည်းရန် ကုလသမဂ္ဂ၏ စီမံကိန်းပုံစံများက ခန့်မှန်းထားသည်ထက် များစွာ ပိုမိုများပြားကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

“ ကုလသမဂ္ဂရဲ့ အဆိုအရ တစ်ရက်ကို ကုန်တင်ကား ၁၁၅ စီးကနေ ၁၃၀ စီးကြား လိုအပ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်” ဟု အဆိုပါအရာရှိက ပြောကြားပြီး မကြာသေးမီက အကူအညီပေးမှုပမာဏမှာ အဆိုပါ ကန့်သတ်ချက်ထက် များစွာ ကျော်လွန်နေကြောင်း အလေးပေးပြောကြားခဲ့သည်။

အဆိုပါအရာရှိက အီရန်ပဋိပက္ခအတွင်း ယာယီနှောင့်နှေးမှုများ ရှိခဲ့သော်လည်း နယ်စပ်ဂိတ်များမှာ လျင်မြန်စွာ ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး အကူအညီပေးမှုပမာဏမှာလည်း မြင့်မားသည့်အဆင့်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့ကြောင်း၊ လက်ရှိ အငတ်ဘေးဆိုင်ရာ စွပ်စွဲချက်များမှာ “ လုံးဝ မမှန်ကန်ကြောင်း” ပြောကြားခဲ့သည်။

“ ဝင်ရောက်နေတဲ့ အကူအညီပမာဏနဲ့ဆိုရင် ဒါမျိုးဖြစ်ဖို့ မဖြစ်နိုင်ပါဘူး” ဟု အဆိုပါအရာရှိက ပြောသည်။ “ ဂါဇာကမ်းမြောင်ဒေသမှာ အစားအသောက် ပြတ်လပ်မှုဆိုတာ ရေရှည်အတွက် မရှိပါဘူး။”

အစ္စရေး၏ Coordinator of Government Activities in the Territories (COGAT) ကလည်း အလားတူပင် အစ္စရေး၏ ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့အစည်းသည် Hamas အနေဖြင့် ကမ္ဘာ့အာရုံစိုက်မှုများမှာ အီရန်နှင့် လက်ဘနွန်ဘက်သို့ ရောက်ရှိနေချိန်တွင် ဂါဇာနှင့်ပတ်သက်၍ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ ပြိုလဲမှုသတင်းများကို ထပ်မံထုတ်လွှင့်ခြင်းဖြင့် အခွင့်ကောင်းယူရန် ကြိုးပမ်းနေသည်ဟု ယုံကြည်ကြောင်း Digital သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

Hamas သည် စစ်ပွဲတစ်လျှောက်လုံးတွင် အစ္စရေးအပေါ် နိုင်ငံတကာဖိအားများ တိုးမြှင့်ရန်နှင့် ညှိနှိုင်းမှုများကို ပုံဖော်ရန်အတွက် ဂါဇာတွင် “ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုစနစ် ပြိုလဲသွားပြီဟူသော ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ မှားယွင်းသည့် သတင်းဇာတ်ကြောင်း” ကို ထပ်ခါတလဲလဲ ဖော်ပြရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြောင်း COGAT ၏ အဆိုအရ သိရသည်။

လုံခြုံရေးအရာရှိတစ်ဦးက သံတမန်ရေးရာ ဖိအားများ တိုးလာတိုင်း Hamas သည် ထိုကဲ့သို့သော လှုံ့ဆော်မှုများကို အရှိန်မြှင့်လုပ်ဆောင်လေ့ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

“ Hamas က အချိန်ဆွဲဖို့ ကြိုးစားနေပြီး အာဏာကို ဆက်လက်ထိန်းချုပ်ထားဖို့ နည်းလမ်းအားလုံးကို အသုံးပြုနေပါတယ်” ဟု အဆိုပါအရာရှိက ပြောသည်။ “ သဘောတူညီချက်တစ်ခုအတွက် ညှိနှိုင်းမှုတွေ လုပ်တိုင်းမှာ Hamas က ဖန်တီးထားတဲ့ အကျပ်အတည်းတွေကတစ်ဆင့် နိုင်ငံတကာရဲ့ ထောက်ခံမှုကို ရယူဖို့အတွက် ဂါဇာကမ်းမြောင်ဒေသရဲ့ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု အခြေအနေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မှားယွင်းတဲ့ လှုံ့ဆော်မှုတွေကို အရှိန်မြှင့်လုပ်ဆောင်လေ့ရှိပါတယ်။”

Digital သည် ကုလသမဂ္ဂနှင့် World Food Programme တို့ထံ မှတ်ချက်ပေးရန် ဆက်သွယ်ထားသည်။