တရမ်ပ် သက်သေပြခဲ့သည် အီရန်၏အဝေးပစ်ရိုက် မစ်လီတာရီ အစွမ်းအထားအပေါ် အစိုးရသည် အမေရိကန်-ဗြိတိန် အခြေစိုက်စခန်းကို ပစ်ရိုက်ထားသည့်အခါ ကျွမ်းကျင်သူများကပြောကြားသည်

(SeaPRwire) –   အီရန်အစ္စလာမ်မစ်သမ္မတနိုင်ငံသည် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာရှိ အမေရိကန်-ယူကေ စစ်အခြေစိုက်စခန်းတစ်ခုဖြစ်သည့် ဒီယေဂိုဂါစီယာ (Diego Garcia) သို့ သောကြာနေ့က အလယ်အလတ်ပစ်ခတ်နိုင်သော ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည်နှစ်စင်း ပစ်လွှတ်ခြင်းဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအပေါ် စစ်ရေးကြိုးပမ်းမှုကို သိသိသာသာ တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။

အီရန်မှ မိုင် ၂,၅၀၀ ခန့်အကွာအဝေးရှိ ဒီယေဂိုဂါစီယာကို ပစ်မှတ်ထားခြင်းသည် တီဟီရန်၏ ဒုံးကျည်စွမ်းရည်များသည် ယခင်က အသိအမှတ်ပြုထားသော ကန့်သတ်ချက်များကို ကျော်လွန်သွားပြီဖြစ်ကြောင်း ပြသနေသည်။

ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်တွင် စစ်ဆင်ရေး Epic Fury မတိုင်မီကာလ၌ အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဘတ်စ် အာရာချီ (Abbas Araghchi) က “ ကျွန်တော်တို့မှာ အဲဒီစွမ်းရည်မရှိအောင် ဒုံးကျည်တွေရဲ့ အကွာအဝေးကို ကီလိုမီတာ ၂,၀၀၀ အောက်မှာပဲ တမင်တကာ ထိန်းထားခဲ့ပါတယ်။ အမေရိကန်ပြည်သူတွေနဲ့ ဥရောပသားအားလုံးကို ရန်လိုမှုမရှိတဲ့အတွက် အဲဒီလိုလုပ်ဖို့လည်း မလိုချင်ပါဘူး” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

စနေနေ့တွင် Israel Defense Forces IDF စစ်ဦးစီးချုပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အီယယ်လ် ဇာမီယာ (Lt. Gen. Eyal Zamir) က “ မနေ့ကပဲ အီရန်က ဒီယေဂိုဂါစီယာကျွန်းပေါ်က အမေရိကန်ပစ်မှတ်တစ်ခုဆီကို ကီလိုမီတာ ၄,၀၀၀ [မိုင် ၂,၅၀၀] အကွာအဝေးပစ် အဆင့်နှစ်ဆင့်ရှိ တိုက်ချင်းပစ်ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည်တစ်စင်း ပစ်လွှတ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီဒုံးကျည်တွေက အစ္စရေးကို ပစ်ဖို့ရည်ရွယ်တာမဟုတ်ပါဘူး။ သူတို့ရဲ့ အကွာအဝေးက ဥရောပမြို့တော်တွေဖြစ်တဲ့ ဘာလင်၊ ပဲရစ်နဲ့ ရောမတို့အားလုံးကို တိုက်ရိုက်ခြိမ်းခြောက်နိုင်တဲ့ အကွာအဝေးထဲမှာ ရှိပါတယ်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

IDF ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ နာဒါဗ် ရှိုရှာနီ (Nadav Shoshani) က အီရန်၏ လိမ်လည်မှုဟုဆိုကာ X တွင် ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဝေဖန်ခဲ့သည်- “ စစ်ပွဲမစခင် ၃ ရက်အလိုမှာ အီရန်အစိုးရက သူတို့မှာ အကွာအဝေးပစ်ဒုံးကျည်တွေ မရှိဘူးလို့ ပြောခဲ့ပါတယ်။ ဒီနေ့မှာတော့ အီရန်ကနေ ကီလိုမီတာ ၄,၀၀၀ အကွာအဝေးကို ဒုံးကျည်တွေ ပစ်လွှတ်လိုက်တဲ့အခါ သူတို့ရဲ့ လိမ်ညာမှုတွေ ထပ်မံပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပါတယ်။ သူတို့က ကမ္ဘာကို ခြိမ်းခြောက်နိုင်တဲ့ အင်အားစုဖြစ်လာဖို့ လိမ်ညာပြီး ကြိုးစားခဲ့ကြတာပါ။ ကျွန်တော်တို့ကတော့ မယုံခဲ့ပါဘူး။”

United Against Nuclear Iran (UANI) ၏ မူဝါဒဒါရိုက်တာ ဂျေဆန် ဘရော့စကီး (Jason Brodsky) က Digital သို့ ပြောကြားရာတွင် “ ထရန့်အစိုးရက အီရန်ရဲ့ ဒုံးကျည်ခြိမ်းခြောက်မှုကို စစ်ဆင်ရေး Epic Fury အတွက် အကြောင်းပြချက်အဖြစ် ကိုးကားခဲ့တာဟာ စစ်ရေးဆောင်ရွက်ဖို့ ဆုံးဖြတ်ချက်အတွက် မှန်ကန်ပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ အီရန်က သူ့ရဲ့ ဒုံးကျည်အစီအစဉ်နဲ့ပတ်သက်ပြီး ဆွေးနွေးဖို့ကို အမြဲတမ်း ငြင်းဆန်ခဲ့လို့ပါပဲ။ ဒါ့အပြင် အီရန်ရဲ့ နျူကလီးယားလက်နက် ဖတ်ဝါတွေနဲ့ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်ရဲ့ လူသိရှင်ကြားပြောဆိုမှုတွေကိုပဲ သီးသန့်မှီခိုပြီး အမေရိကန်မူဝါဒကို ချမှတ်တာဟာ ဘယ်လောက်အန္တရာယ်များလဲဆိုတာကိုလည်း ပြသနေပါတယ်။ အီရန်က လူသိရှင်ကြားထုတ်ပြန်ချက်တွေထက် ကျော်လွန်တဲ့ နည်းပညာစွမ်းရည်ကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားသရွေ့ ဒါဟာ ခြိမ်းခြောက်မှုတစ်ခုပါပဲ” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

ဘရော့စကီး၏ အဆိုအရ “ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင် အလီ ခါမေနီ (Ali Khamenei) ကွယ်လွန်ပြီးနောက် အီရန်မှာ IRGC က တာဝန်ယူနေပြီဆိုတဲ့ သတင်းစကားလို့ ကျွန်တော်ထင်ပါတယ်။ ခါမေနီ အသက်ရှင်စဉ်က အီရန်ရဲ့ ဒုံးကျည်အစီအစဉ်ရဲ့ အကွာအဝေးကို ကီလိုမီတာ ၂,၀၀၀ အထိ ကန့်သတ်ထားခဲ့ပါတယ်။ ခါမေနီက ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှာ IRGC တပ်မှူးတွေက အကွာအဝေးကို ကီလိုမီတာ ၅,၀၀၀ အထိ တိုးမြှင့်ဖို့ ကြိုးပမ်းခဲ့တာကို သူဘယ်လိုငြင်းပယ်ခဲ့လဲဆိုတာကို ပြန်ပြောပြခဲ့ဖူးပါတယ်” ဟု ဆိုသည်။

သူက ဆက်လက်ပြောကြားသည်မှာ “ ဒါပေမဲ့ အခု သူကွယ်လွန်သွားပြီဆိုတော့ IRGC ထဲက အကွာအဝေးတိုးမြှင့်ဖို့ ကြိုးပမ်းနေတဲ့ အသံတွေက အစီအစဉ်ကို ဦးဆောင်နေနိုင်ပါတယ်။ ဒုံးကျည်တွေ ပစ်လွှတ်တာဟာ အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသကို ကျော်လွန်ပြီး အမေရိကန်မဟာမိတ်တွေကို ခြိမ်းခြောက်နိုင်တဲ့ IRGC ရဲ့ စွမ်းရည်တွေကို အချက်ပြဖို့ ရည်ရွယ်တာဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဥပမာအားဖြင့် ဒါဟာ ဥရောပကို ခြိမ်းခြောက်နေပါတယ်” ဟု ဆိုသည်။

အီရန်၏ အကွာအဝေးပစ်ဒုံးကျည်နှစ်စင်းသည် စခန်းကို မထိမှန်ခဲ့သော်လည်း တိုက်ခိုက်ရန် ကြိုးပမ်းမှုသည် အီရန်၏ လက်လှမ်းမီမှုသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသကို ကျော်လွန်၍ အမေရိကန်၏ အဓိကမဟာဗျူဟာမြောက်ဗဟိုချက်ဆီသို့ သိသိသာသာ တိုးချဲ့လာခြင်းကို ပြသနေသည်။ ဒုံးကျည်တစ်စင်းသည် ပျံသန်းနေစဉ် ပျက်ကွက်ခဲ့ကြောင်း သိရပြီး အမေရိကန်စစ်သင်္ဘောတစ်စင်းက အခြားဒုံးကျည်တစ်စင်းကို SM-3 ကြားဖြတ်ဒုံးကျည်ဖြင့် ပစ်လွှတ်ခဲ့ကြောင်း အရာရှိများက ပြောကြားခဲ့သည်။ ကြားဖြတ်တိုက်ခိုက်မှု အောင်မြင်ခဲ့ခြင်း ရှိ၊ မရှိကို ချက်ချင်းမသိရသေးပေ။ အဆိုပါ ဝေးလံခေါင်သီသော စခန်းသည် အမေရိကန်ဗုံးကြဲလေယာဉ်များ၊ နျူကလီးယားရေငုပ်သင်္ဘောများနှင့် အခြားမဟာဗျူဟာမြောက်ပိုင်ဆိုင်မှုများအတွက် အရေးပါသော စတင်ပစ်လွှတ်ရာနေရာဖြစ်သည်။

ဝါရှင်တန်ဒီစီရှိ American Foreign Policy Council ၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ အီလန် ဘာမန် (Ilan Berman) က Digital သို့ ပြောကြားရာတွင် “ ဒီဒုံးကျည်ပစ်လွှတ်မှုက အီရန်ဟာ ခြိမ်းခြောက်မှုတစ်ခုဖြစ်နေတယ်ဆိုတဲ့ သမ္မတရဲ့ အချက်ကို ပိုမိုခိုင်မာစေပါတယ်။ သာမန်လေ့လာသူတွေအတွက် လျစ်လျူရှုဖို့ လွယ်ကူပေမယ့် အီရန်ရဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက်အစီအစဉ်တွေရဲ့ ရင့်ကျက်မှု တိုးလာတာဟာ အစ္စလာမ်မစ်သမ္မတနိုင်ငံက အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသကို ကျော်လွန်ပြီး ခြိမ်းခြောက်မှုတွေကို အဆမတန် တိုးချဲ့နေတာကို ပြသနေပါတယ်။ ဒါက “ Epic Fury” က ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းဖို့ ကြိုးစားနေတာပါပဲ။ ဒီလိုစွမ်းရည်မျိုးတွေကို အစွန်းရောက်၊ သားကောင်ရှာအစိုးရလက်ထဲမှာ ထားလို့မရဘူးလို့ အစိုးရက လုံးဝမှန်ကန်စွာ ယုံကြည်ပါတယ်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

သူက ဆက်လက်ပြောကြားသည်မှာ “ လူသိရှင်ကြား ငြင်းဆိုမှုတွေရှိပေမယ့် အီရန်အစိုးရဟာ သူ့ရဲ့ ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည်စွမ်းရည်တွေကို နှစ်ပေါင်းများစွာ တိုးချဲ့ဖို့ ကြိုးစားနေတာ ရှင်းပါတယ်။ ဒီယေဂိုဂါစီယာဆီကို ပစ်လွှတ်လိုက်တာက အဲဒီပန်းတိုင်ဆီကို တကယ်တိုးတက်မှုတွေ ရရှိခဲ့ပြီး အလယ်ပိုင်းနဲ့ အရှေ့ဥရောပလို အကွာအဝေးမှာရှိတဲ့ ပစ်မှတ်တွေကို အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်ပြီဆိုတာကို အတည်ပြုပါတယ်။ ဒါ့အပြင် အစိုးရက ပိုမိုကြီးမားတဲ့ စွမ်းရည်တွေကို ရှာဖွေနေတာ ရှင်းပါတယ် – ပြီးတော့ အီရန်ရဲ့ ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည်တွေဟာ မထိခိုက်ဘဲ ကျန်ရှိနေမယ်ဆိုရင် မကြာခင်မှာ တိုက်ချင်းပစ်အကွာအဝေးကို ရောက်ရှိလာမှာပါ” ဟု ဆိုသည်။

“ Iran’s Deadly Ambition: The Islamic Republic’s Quest for Global Power” စာအုပ်၏ စာရေးဆရာ ဘာမန်က ထပ်လောင်းပြောကြားသည်မှာ “ အီရန်က သူ့ရဲ့ အာကာသအစီအစဉ်မှာ လုပ်ဆောင်နေတဲ့ အပြိုင်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုက အရေးကြီးပါတယ်။ အာကာသထဲကို ပစ္စည်းတွေတင်ပို့ဖို့ အသုံးပြုတဲ့ တွန်းအားပေးဒုံးကို အလယ်အလတ်ပစ်ဒုံးကျည်နဲ့ ပေါင်းစပ်ပြီး တိုက်ချင်းပစ်အကွာအဝေးစွမ်းရည်တွေကို ဖန်တီးနိုင်ပါတယ်။ စစ်ပွဲမတိုင်မီက အစိုးရရဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက်အစီအစဉ်တွေဖြစ်တဲ့ ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည်လုပ်ငန်း၊ ၎င်းရဲ့ အာကာသစွမ်းရည်တွေနဲ့ ၎င်းရဲ့ နျူကလီးယားအစီအစဉ်တို့ရဲ့ ရှင်းလင်းတဲ့ ပေါင်းစည်းမှုကို ကျွန်တော်တို့ တွေ့မြင်နေရပါတယ်” ဟု ဆိုသည်။

သူက ဥရောပတိုက်အပေါ် အီရန်၏ ပြင်းထန်သော ခြိမ်းခြောက်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ သတိပေးခဲ့သည်။ “ ဥရောပက လုံးဝအန္တရာယ်ရှိနေပါတယ်၊ မကြာသေးမီက ပစ်လွှတ်မှုက ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ပြသနေပါတယ်။ ဒီနေ့အထိ ဒါကို အသိအမှတ်မပြုနိုင်တာဟာ တီဟီရန်ရဲ့ ကြီးမားတဲ့ လိမ်လည်မှုကြောင့်လို့တော့ ကျွန်တော်မပြောပါဘူး။ ဒါဟာ အီရန်အစိုးရက ပေးတဲ့ ခြိမ်းခြောက်မှုရဲ့ အတိုင်းအတာနဲ့ပတ်သက်ပြီး ဥရောပထိပ်တန်းပုဂ္ဂိုလ်တွေရဲ့ တမင်တကာမျက်ကွယ်ပြုမှုကြောင့်သာမက သံတမန်ရေးနဲ့ လက်နက်ထိန်းချုပ်ရေးမှာ မလိုအပ်ဘဲ ယုံကြည်မှုလွန်ကဲတာကြောင့် ပိုပြီးဖြစ်နိုင်ပါတယ်” ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

စနေနေ့တွင် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းက တိုက်ခိုက်မှုကို ရှုတ်ချခဲ့သည်။ “ အီရန်ရဲ့ ပေါ့ဆတဲ့တိုက်ခိုက်မှုတွေ၊ ဒေသတစ်လျှောက် ရန်လိုမှုတွေနဲ့ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ဓားစာခံအဖြစ် ဖမ်းဆီးထားတာတွေဟာ ဗြိတိန်အကျိုးစီးပွားနဲ့ ဗြိတိန်မဟာမိတ်တွေကို ခြိမ်းခြောက်နေပါတယ်” ဟု U.K. Ministry of Defense က ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။ “ RAF ဂျက်လေယာဉ်တွေနဲ့ အခြားယူကေစစ်ဘက်ပိုင်ဆိုင်မှုတွေက ဒေသတွင်းက ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ပြည်သူတွေနဲ့ ဝန်ထမ်းတွေကို ဆက်လက်ကာကွယ်နေပါတယ်” ဟုလည်း ပါရှိသည်။

“ ဒီအစိုးရက အမေရိကန်ကို ဗြိတိန်စစ်အခြေစိုက်စခန်းတွေကို သီးခြားနဲ့ ကန့်သတ်ထားတဲ့ ကာကွယ်ရေးစစ်ဆင်ရေးတွေအတွက် အသုံးပြုခွင့်ပေးထားပါတယ်” ဟုလည်း ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

Digital မှ ဂရက်ဂ် နော်မန် (Greg Norman) နှင့် ဂျက်စမင် ဘေယာ (Jasmine Baehr) တို့က ဤအစီရင်ခံစာကို ပံ့ပိုးကူညီခဲ့သည်။