တရုတ်နိုင်ငံက ဖိနှိပ်မှုရှိသည်ကို ငြင်းဆိုနေစဉ် မြေအောက်ကက်သလစ်ဘာသာဝင်များအပေါ် တိုးမြင့်လာနေသော ဖိအားများအကြောင်း အစီရင်ခံစာက အသေးစိတ်ဖော်ပြသည်

(SeaPRwire) –   Human Rights Watch ၏ အစီရင်ခံစာအရ တရုတ်အစိုးရသည် မြေအောက်ကက်သလစ်အသိုင်းအဝိုင်းများအား နိုင်ငံတော်မှ ထိန်းချုပ်ထားသော ဘုရားကျောင်းများသို့ ဝင်ရောက်ရန် ဖိအားပေးမှုများ တိုးမြှင့်လုပ်ဆောင်နေပြီး ကက်သလစ်ဘာသာဝင် ခန့်မှန်းခြေ ၁၂ သန်းခန့်အပေါ် စောင့်ကြည့်ထောက်လှမ်းမှုနှင့် ကန့်သတ်ချက်များကို တင်းကျပ်လျက်ရှိသည်။

အဆိုပါအဖွဲ့၏ အစီရင်ခံစာတွင် ဖော်ပြထားသည်မှာ ဘာသာရေးအဖွဲ့အစည်းများအား ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ အတွေးအခေါ်နှင့် ကိုက်ညီစေရန် ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုကြာ လုပ်ဆောင်နေသည့် လှုပ်ရှားမှု၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ယခုကဲ့သို့ ဖိအားပေးမှုများ တိုးမြှင့်လာခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။

The Associated Press ၏ သတင်းဖော်ပြချက်အရ တရုတ်အစိုးရက Human Rights Watch သည် “ တရုတ်နိုင်ငံအပေါ် အမြဲတမ်း ဘက်လိုက်မှုရှိနေသည်” ဟုဆိုကာ အဆိုပါစွပ်စွဲချက်ကို ပယ်ချခဲ့သည်။

တရုတ်နိုင်ငံရှိ ကက်သလစ်ဘာသာဝင်များသည် နိုင်ငံတော်မှ စီမံခန့်ခွဲသည့် ဘုရားကျောင်းနှင့် ဗာတီကန်ကို သစ္စာခံသည့် မြေအောက်ဘုရားကျောင်းဟူ၍ နှစ်ခြမ်းကွဲလျက်ရှိသည်မှာ ကြာမြင့်ပြီဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဖရန်စစ်သည် တင်းမာမှုများကို လျော့ပါးစေရန်အတွက် ဘုန်းတော်ကြီးများ ခန့်အပ်ရာတွင် တရုတ်အစိုးရ ပါဝင်ခွင့်ပြုသည့် သဘောတူညီချက်တစ်ခုကို ရရှိခဲ့သည်။

“ ရှီကျင့်ဖျင်ရဲ့ တရုတ်အသွင်ကူးပြောင်းရေး (Sinicization) လှုပ်ရှားမှု ဆယ်နှစ်ပြည့်ပြီး Holy See-China သဘောတူညီချက် ရရှိပြီးနောက် ရှစ်နှစ်နီးပါးအကြာမှာ တရုတ်နိုင်ငံက ကက်သလစ်ဘာသာဝင်တွေဟာ သူတို့ရဲ့ ဘာသာရေးလွတ်လပ်ခွင့်ကို ချိုးဖောက်တဲ့ ဖိနှိပ်မှုတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရပါတယ်” ဟု Human Rights Watch မှ သုတေသီ Yalkun Uluyol က အစီရင်ခံစာတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

“ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး Leo XIV အနေနဲ့ ဒီသဘောတူညီချက်ကို အရေးပေါ် ပြန်လည်သုံးသပ်သင့်ပြီး မြေအောက်ဘုရားကျောင်းတွေ၊ ဘုန်းတော်ကြီးတွေနဲ့ ဝတ်ပြုသူတွေကို ဖိနှိပ်ညှဉ်းပန်းမှုတွေ ရပ်တန့်ဖို့ ဘေဂျင်းကို ဖိအားပေးသင့်ပါတယ်။”

တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူရုံးက The Associated Press သို့ ပြောကြားရာတွင် Human Rights Watch သည် “ မုသားစကားများနှင့် ကောလာဟလများကို အမျိုးမျိုး ဖန်တီးနေပြီး ယုံကြည်ရလောက်သည့် အချက်အလက် လုံးဝမရှိပါ” ဟု ဆိုသည်။

အဆိုပါရုံးက ထပ်လောင်းပြောကြားသည်မှာ အစိုးရသည် “ ဘာသာရေးကိစ္စရပ်များကို ဥပဒေနှင့်အညီ ကြီးကြပ်ပြီး နိုင်ငံသားများ၏ ဘာသာရေးယုံကြည်မှု လွတ်လပ်ခွင့်နှင့် ပုံမှန်ဘာသာရေးလုပ်ဆောင်ချက်များကို ကာကွယ်ပေးထားသည်” ဟု ဆိုသည်။

Human Rights Watch က ၎င်းတို့၏ သုတေသီများအား တရုတ်နိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခွင့်မပြုကြောင်းနှင့် အစီရင်ခံစာသည် တရုတ်နိုင်ငံရှိ ကက်သလစ်ဘာသာရေးဘဝအကြောင်း ပထမလက်တွေ့ သိရှိထားသူများ၊ ကက်သလစ်ဘာသာနှင့် ဘာသာရေးလွတ်လပ်ခွင့်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူများနှင့် နိုင်ငံပြင်ပတွင် တွေ့ဆုံမေးမြန်းမှုများအပေါ် အခြေခံထားကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

၂၀၁၈ ခုနှစ် သဘောတူညီချက်အရ ဘေဂျင်းက ဘုန်းတော်ကြီးလောင်းများကို အဆိုပြုပြီး ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးက ဗီတိုအာဏာသုံးနိုင်ကြောင်း သတ်မှတ်ထားသော်လည်း အဆိုပါစာချုပ်၏ အပြည့်အစုံကို လူသိရှင်ကြား ထုတ်ပြန်ထားခြင်း မရှိပေ။

၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည့် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး Leo XIV သည် ၂၀၁၈ ခုနှစ် သဘောတူညီချက်အရ တရုတ်ဘုန်းတော်ကြီးတစ်ပါးကို ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး အဆိုပါသဘောတူညီချက်ကို “ ရေတိုကာလအတွင်း” ဆက်လက်လေးစားလိုက်နာသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

“ ကျွန်တော်ဟာ တရုတ်လူမျိုးတွေနဲ့လည်း လက်ရှိဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ ပြဿနာအချို့နဲ့ပတ်သက်ပြီး ဆွေးနွေးမှုတွေ လုပ်ဆောင်နေပါတယ်” ဟု Leo က ပြောသည်။ “ ဒါဟာ အလွန်ခက်ခဲတဲ့ အခြေအနေတစ်ခုပါ။ ရေရှည်မှာတော့ ကျွန်တော် ဘာလုပ်မယ်၊ ဘာမလုပ်ဘူးဆိုတာကို ကြိုမပြောလိုပါဘူး၊ ဒါပေမဲ့ တာဝန်ယူပြီး နှစ်လအကြာမှာပဲ ဒီအကြောင်းအရာနဲ့ပတ်သက်ပြီး အဆင့်ဆင့် ဆွေးနွေးမှုတွေကို စတင်လုပ်ဆောင်နေပါပြီ။”

၂၀၁၈ ခုနှစ်ကတည်းက တရုတ်အာဏာပိုင်များသည် မြေအောက်ကက်သလစ်ဘာသာဝင်များအား ဖမ်းဆီးခြင်း၊ ပျောက်ဆုံးစေခြင်းနှင့် နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ထားခြင်းတို့ဖြင့် နိုင်ငံတော်မှ စီမံသည့် ဘုရားကျောင်းသို့ ဝင်ရောက်ရန် ဖိအားပေးခဲ့ကြောင်း တရုတ်နိုင်ငံမှ ထွက်ခွာလာသူများ၏ ပြောကြားချက်များကို ကိုးကား၍ Human Rights Watch က ဆိုသည်။

အစီရင်ခံစာတွင် တရုတ်နိုင်ငံသည် ဘာသာရေးလုပ်ဆောင်ချက်များနှင့် နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေးအပေါ် အတွေးအခေါ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ထိန်းချုပ်မှု၊ စောင့်ကြည့်မှုနှင့် ကန့်သတ်ချက်များကို တင်းကျပ်ထားကြောင်း၊ ဘုန်းတော်ကြီးများ ခရီးသွားလာရန်အတွက် နိုင်ငံတော်၏ ခွင့်ပြုချက် လိုအပ်ကြောင်းနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ တာအိုဘာသာ၊ ကက်သလစ်ဘာသာ၊ ပရိုတက်စတင့်ဘာသာနှင့် အစ္စလာမ်ဘာသာဟူ၍ ဘာသာရေးငါးခုကိုသာ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုပြီး အနီးကပ်ကြီးကြပ်ထားကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။

ရှီကျင့်ဖျင်က ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ဘာသာရေးအလေ့အကျင့်များကို ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ အတွေးအခေါ်နှင့် ကိုက်ညီစေရန် ရည်ရွယ်သည့် “ Sinicize” (တရုတ်အသွင်ကူးပြောင်းရေး) မူဝါဒကို ကျင့်သုံးမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

Human Rights Watch က အာဏာပိုင်များသည် ဘုရားကျောင်းများနှင့် လက်ဝါးကပ်တိုင်များကို ဖြိုဖျက်ခြင်း၊ မှတ်ပုံမတင်ထားသော ဘုရားကျောင်းများတွင် စုဝေးခြင်းကို တားဆီးခြင်းနှင့် နိုင်ငံတော်မှ ခွင့်ပြုချက်မရရှိသော ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ပစ္စည်းများကို သိမ်းဆည်းခြင်းအပါအဝင် ဘာသာရေးအလေ့အကျင့်များကို ဟန့်တားရန် ကျယ်ပြန့်သော အစီအမံများကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

အဆိုပါအဖွဲ့က “ Sinicization” လှုပ်ရှားမှုသည် တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များနှင့် မွတ်စလင်များအပေါ် ဖိနှိပ်မှုများကိုလည်း ပိုမိုပြင်းထန်လာစေသည်ဟု ဆိုသည်။