ဟော်မူးဇ်ချိန်းအကျပ်အတည်းက “ ရှစ်နှစ်ကြာ” ဆူးဇ်ခရီးကြောင်းအတိုင်းအတာဖြင့် ပြတ်တောက်မှုကို ခြိမ်းခြောက်နေသောကြောင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အစာခေါင်းပါးကြောက်ရွံ့မှုများ တိုးလာသည်

(SeaPRwire) –   ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြား (Strait of Hormuz) အကျပ်အတည်းအတွင်း စားသောက်ကုန်ဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာပြီး ထိခိုက်လွယ်သော ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်များ ဖိအားဖြစ်ပေါ်နေခြင်းကြောင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးမှု ဘေးအန္တရာယ်များ မြင့်တက်လာနေကြောင်းနှင့် ဆူးအက်တူးမြောင်း (Suez Canal) ကဲ့သို့ ရှစ်နှစ်ကြာ ရှည်လျားသော အနှောင့်အယှက်ဖြစ်မှုမျိုး ကြုံတွေ့ရနိုင်ခြေရှိကြောင်း လေ့လာဆန်းစစ်သူများက သတိပေးထားသည်။

ပဋိပက္ခသည် ၆၂ ရက်မြောက်နေ့သို့ ရောက်ရှိလာသည်နှင့်အမျှ အမေရိကန်သည် အီရန်ဆိပ်ကမ်းများသို့ အဝင်အထွက်ပြုလုပ်နေသည့် ရေကြောင်းသွားလာမှုများကို ပိတ်ဆို့ထားဆဲဖြစ်ပြီး အီရန်ကလည်း ရေလက်ကြားကို ထိရောက်စွာ ဆက်လက်ပိတ်ဆို့ထားသည်။

“ အကောင်းဆုံးအခြေအနေကတော့ လာမယ့်သီတင်းပတ်အနည်းငယ်အတွင်း အမေရိကန်နဲ့ အီရန်ကြား သဘောတူညီချက်ရရှိပြီး ရေလက်ကြား ပြန်ဖွင့်တာပါပဲ” ဟု Vespucci Maritime ၏ စီအီးအိုနှင့် ပါတနာဖြစ်သူ Lars Jensen က Digital သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

“ ပြီးတော့ အဲဒီသဘောတူညီချက်ဟာ အီရန်ဘက်က လုံလောက်တဲ့ ကျေနပ်မှုရှိပြီး ရေလက်ကြားကို ရုတ်တရက် ပြန်မပိတ်တော့ဘူးဆိုတဲ့ ယုံကြည်မှုရှိတဲ့ သဘောတူညီချက်မျိုး ဖြစ်ရပါမယ်။

“ အဲဒီလိုအခြေအနေမျိုးမှာတောင် ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်တွေ ပုံမှန်အခြေအနေကို ပြန်ရောက်ဖို့ လပေါင်းများစွာ ကြာဦးမှာပါ။”

သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရန့်က အီရန်အနေဖြင့် ရေရှည်ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် အဆိုပြုချက်တစ်ရပ် မတင်ပြမချင်း အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှုအသစ်များကို ဆိုင်းငံ့ထားမည်ဖြစ်ကြောင်း ဧပြီ ၂၁ ရက်တွင် ကြေညာခဲ့ပြီး ၁၄ ရက်ကြာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို အကန့်အသတ်မရှိ ထိရောက်စွာ သက်တမ်းတိုးခဲ့သည်။

ရေလမ်းကြောင်းနှင့် ပတ်သက်၍ တင်းမာမှုများ မြင့်တက်နေစဉ်အတွင်း အီရန်ဆိပ်ကမ်းများအပေါ် ဝါရှင်တန်၏ ပိတ်ဆို့မှုသည် ထိရောက်မှုရှိကြောင်း ထရန့်က ပြောကြားခဲ့ပြီး တီဟီရန်ကို “ လက်လျှော့လိုက်ဖို့” တိုက်တွန်းခဲ့သည်။

“ အဆိုးဆုံးအခြေအနေကတော့ ၁၉၆၇ ခုနှစ်ကနေ ၁၉၇၅ ခုနှစ်အထိ ရှစ်နှစ်ကြာ ပိတ်ထားခဲ့တဲ့ ဆူးအက်တူးမြောင်း အခြေအနေမျိုးကို ကြည့်လို့ရပါတယ်” ဟု Jensen က ပြောသည်။

“ ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးအတွက် အရေးပါပေမယ့် အဲဒီရှစ်နှစ်အတွင်း တူးမြောင်းကို ပြန်ဖွင့်ဖို့ မဖြစ်နိုင်ခဲ့ပါဘူး” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

အာရပ်-အစ္စရေး ပဋိပက္ခအပြီး ၁၉၆၇ မှ ၁၉၇၅ ခုနှစ်အထိ ပိတ်ထားခဲ့သော ဆူးအက်တူးမြောင်းသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ်မှစတင်၍ ပင်လယ်နီတိုက်ခိုက်မှုများအပါအဝင် အနှောင့်အယှက်များနှင့် ထပ်တလဲလဲ ရင်ဆိုင်နေရပြီး အာမခံစရိတ်များ မြင့်တက်လာခြင်း၊ “ အရိပ်အယောင် ပိတ်ဆို့မှု” (shadow blockade) ဖြစ်ပေါ်စေခြင်းနှင့် သွားလာမှုများကို ကန့်သတ်ခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။

ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြားအတွက် စိုက်ပျိုးရေးထုတ်လုပ်မှုတွင် အဓိကကျသော ဓာတ်မြေသြဇာသည် အရေးကြီးဆုံးအချက်ဖြစ်ပြီး ရေရှည်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်မှုမှန်သမျှသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စားနပ်ရိက္ခာစနစ်များအပေါ် လျင်မြန်စွာ သက်ရောက်မှုရှိနိုင်ကြောင်း Jensen က ပြောကြားခဲ့သည်။

“ ဓာတ်မြေသြဇာက အရေးအကြီးဆုံး အစိတ်အပိုင်းပါ။ ကမ္ဘာ့ပင်လယ်ရေကြောင်းကတစ်ဆင့် တင်ပို့တဲ့ ဓာတ်မြေသြဇာ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းဟာ ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ကနေ လာတာပါ” ဟု Jensen က ပြောသည်။ “ ဓာတ်မြေသြဇာဈေးနှုန်းတွေက အခုတောင် အလျင်အမြန် မြင့်တက်နေပါပြီ” ဟု ၎င်းက သတိပေးခဲ့သည်။

“ ချမ်းသာတဲ့နိုင်ငံတွေမှာတော့ ရိတ်သိမ်းချိန်ရောက်ရင် စားသောက်ကုန်တွေ ပိုဈေးကြီးလာမယ်လို့ ဆိုလိုတာဖြစ်ပြီး ဆင်းရဲတဲ့နိုင်ငံတွေမှာတော့ အခုအချိန်မှာ တောင်သူတွေ ဓာတ်မြေသြဇာ မဝယ်နိုင်တော့တာကို ဆိုလိုတာပါ” ဟု Jensen က ဆက်ပြောသည်။

“ ဒါဟာ နောက်ပိုင်းမှာ ရိတ်သိမ်းမှု လျော့နည်းသွားစေပြီး အလွန်ဆင်းရဲတဲ့ နိုင်ငံတွေမှာ စားသောက်ကုန်ဈေးနှုန်းတွေ အလျင်အမြန် မြင့်တက်လာစေပါလိမ့်မယ်။ အဲဒီလိုအခြေအနေမျိုးက ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးမှုနဲ့ ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေပါတယ်”

ကြာသပတေးနေ့အထိ အမေရိကန်နှင့် အီရန်ကြား သံတမန်ရေးရာ ကြိုးပမ်းမှုများသည် အားနည်းနေဆဲဖြစ်ပြီး တိုးတက်မှုလက္ခဏာ အနည်းငယ်သာ ရှိသေးသည်။

သတင်းများအရ တီဟီရန်မြို့လယ်ရှိ Enqelab ရင်ပြင်ရှိ အဆောက်အအုံတစ်ခုပေါ်တွင် “ ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြားသည် ဆက်လက်ပိတ်ထားမည်ဖြစ်ပြီး ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့တစ်ခုလုံးသည် ကျွန်ုပ်တို့၏ အမဲလိုက်ကွင်းဖြစ်သည်” ဟု ရေးသားထားသော ဧရာမနဖူးစည်းစာတန်းတစ်ခု ချိတ်ဆွဲထားကြောင်း သိရသည်။

“ ကုန်တင်သင်္ဘောတွေ ဖြတ်သန်းမသွားရတဲ့ ရိုးရှင်းတဲ့အကြောင်းရင်းကတော့ စီးပွားရေးကုမ္ပဏီတွေအနေနဲ့ သူတို့ရဲ့ သင်္ဘောသားတွေ အသက်အန္တရာယ် ထိခိုက်တာကို မမြင်ချင်ကြလို့ပါပဲ” ဟု Jensen က ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။