အာဖဂန်နစ္စတန်သည်ပါကစ္စတန်ကိုကाबူလ်မှဆေးရုံတိုက်ခိုက်မှုတွင်လူမျိုးရာနှင့်ချီသောသေဆုံးမှုကိုစွပ်စွဲခဲ့သည်

(SeaPRwire) –   အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ၊ ကဘူးလ်မြို့ရှိ ဆေးရုံတစ်ရုံကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် လူရာပေါင်းများစွာ သေဆုံးခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲထားပြီး ယင်းတိုက်ခိုက်မှုအပေါ်သာမက ဝေဖန်သူများက “ တိတ်ဆိတ်နေသည်” ဟုဆိုသည့် နိုင်ငံတကာ၏ တုံ့ပြန်မှုအပေါ်တွင်ပါ ပိုမိုအာရုံစိုက်လာနေသည်။

အာဖဂန်နစ္စတန်၏ တာလီဘန်အစိုးရက ရိုက်တာသတင်းဌာန၏ အဆိုအရ ကဘူးလ်မြို့ရှိ မူးယစ်ဆေးဝါး ပြန်လည်ထူထောင်ရေး အဓိကဌာနဖြစ်သော Omid Hospital ကို တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် လူပေါင်း ၄၀၀ ကျော် သေဆုံးပြီး အများအပြား ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ အေပီသတင်းဌာန၏ အဆိုအရ ပါကစ္စတန်နှင့် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် တိုက်ခိုက်မှုများတွင် အရပ်သားများ၊ ကလေးများ အပါအဝင်လည်း သေဆုံးခဲ့ရသည်။

သေဆုံးသူအရေအတွက်ကိုမူ အတည်မပြုနိုင်သေးပါ။

ယင်းတိုက်ခိုက်မှုသည် လွန်ခဲ့သည့် သုံးပတ်အတွင်း ပိုမိုပြင်းထန်လာခဲ့သည့် ပါကစ္စတန်နှင့် အာဖဂန်နစ္စတန်တို့အကြား စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများ မြင့်တက်လာနေချိန်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများနှင့် တိုက်ပွဲများသည် ပြည်နယ်အများအပြားသို့ ပျံ့နှံ့လျက်ရှိပြီး ပါကစ္စတန်သည် ပါကစ္စတန်အတွင်း တိုက်ခိုက်မှုများအတွက် တာဝန်ရှိပြီး အမေရိကန်က အကြမ်းဖက်အဖွဲ့အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော Tehrik-e-Taliban Pakistan (TTP) အမည်ရ မွတ်စလင်လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့၏ စခန်းများကို ပစ်မှတ်ထားကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ တာလီဘန်အစိုးရကမူ ပါကစ္စတန်၏ အချုပ်အခြာအာဏာကို ချိုးဖောက်သည်ဟု စွပ်စွဲထားသည်။

ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က ကုလသမဂ္ဂ၏ အစည်းအဝေးတစ်ခုတွင် ကုလသမဂ္ဂပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူတစ်ဦးက ယင်းပဋိပက္ခသည် တတိယပတ်သို့ ရောက်ရှိနေပြီး အရပ်သားများအပေါ် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် သက်ရောက်မှုရှိနေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ကုလသမဂ္ဂ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားရေး အေဂျင်စီများ၏ အဆိုအရ လူပေါင်း ၁၁၅,၀၀၀ ကျော် အိုးအိမ်စွန့်ခွာခဲ့ရပြီး အမိုးအကာ ၃၀၀ ကျော် ပျက်စီး သို့မဟုတ် ဖျက်ဆီးခံခဲ့ရကာ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု အဆောက်အအုံ အနည်းဆုံး ၂၅ ခု တိုက်ပွဲများကြောင့် ပိတ်သိမ်း သို့မဟုတ် ရပ်ဆိုင်းခဲ့ရသည်။

ပါကစ္စတန်က ဆေးရုံကို ပစ်မှတ်ထားသည်ကို ငြင်းဆိုထားပြီး ယင်းစစ်ဆင်ရေးသည် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ၏ အခြေခံအဆောက်အအုံများကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

“ ဒီအကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေး စစ်ဆင်ရေး စတင်ကတည်းက ပါကစ္စတန်သည် အာဖဂန် တာလီဘန်များက မွေးထုတ်ပေးပြီး ထိန်းသိမ်းထားသော အကြမ်းဖက်သမားများနှင့် အကြမ်းဖက်အခြေခံအဆောက်အအုံများကို ပစ်မှတ်ထားခြင်းဖြင့် ပါကစ္စတန်ပြည်သူများကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်” ဟု ဝန်ကြီးချုပ်၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရသူ Mosharraf Zaidi က Digital သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

Zaidi က ယင်းတိုက်ခိုက်မှုသည် ကဘူးလ်ရှိ Camp Phoenix ရှိ လက်နက်များနှင့် ကျည်ဆံများကို ပစ်မှတ်ထားခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်းနှင့် “ Camp Phoenix တွင် အရပ်သားဆေးရုံများ မရှိပါ” ဟု အခိုင်အမာ ပြောကြားခဲ့ပြီး ပြန်လည်ထူထောင်ရေးဌာနတစ်ခုကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်ဆိုသော သတင်းများမှာ သိုလှောင်ထားသော လက်နက်များမှ “ ဒုတိယအကြိမ် ပေါက်ကွဲမှု” ကြောင့် ဖြစ်နိုင်ကြောင်း ဖြည့်စွက်ပြောကြားခဲ့သည်။

ကုလသမဂ္ဂသည် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် တိုက်ခိုက်မှုဖြစ်ပွားပြီး နှစ်ရက်အကြာ၌ ယင်းတိုက်ခိုက်မှုကို ရှုတ်ချခဲ့ပြီး အတွင်းရေးမှူးချုပ် António Guterres က ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူမှတစ်ဆင့် “ ဆေးရုံတစ်ရုံတွင် အရပ်သားများ သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသော လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ရှုတ်ချကြောင်း” နှင့် လွတ်လပ်သော စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတစ်ရပ်ကို တောင်းဆိုခဲ့သည်။

သို့သော်လည်း ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသူအချို့က ယင်းတုံ့ပြန်မှုသည် ဖြစ်ရပ်၏ အတိုင်းအတာနှင့် မကိုက်ညီကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

“ ကုလသမဂ္ဂအရာရှိများသည် အီရန်အစိုးရအပေါ် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့၏ တိုက်ခိုက်မှုများကို မတရားသော ‘ကျူးကျော်မှု’ အဖြစ် လျင်မြန်စွာ ရှုတ်ချခဲ့ကြသည်… သို့သော်လည်း ပါကစ္စတန်၏ ကဘူးလ် Omid Hospital အပေါ် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု — အရပ်သား ၄၀၀ ကျော်ကို သတ်ခဲ့သည် — သည် နောက်ကျမှ ‘ပြင်းပြင်းထန်ထန် ရှုတ်ချမှု’ နှင့် ‘အခြေအနေကို ပြေလည်အောင် ဆောင်ရွက်ရန်’ ပုံမှန်တောင်းဆိုမှုများကိုသာ ရရှိခဲ့သည်” ဟု UN Watch ၏ အမှုဆောင်ဒါရိုက်တာ Hillel Neuer က Digital သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

“ Guterres ထံမှ ကိုယ်ပိုင်စိတ်ဆိုးမှုမရှိခြင်း၊ ပါကစ္စတန်ကို အမည်တပ်၍ အရေးပေါ်အစည်းအဝေးမခေါ်ခြင်း၊ နှင့် ကုလသမဂ္ဂ အစီရင်ခံစာတင်သူများ၊ သို့မဟုတ် WHO၊ UN Women နှင့် UNICEF ကဲ့သို့သော အေဂျင်စီများထံမှ အလားတူ အသံများမရှိခြင်း — ဤအကန့်အသတ်ရှိသော တုံ့ပြန်မှုသည် အလွန်အမင်း လျှို့ဝှက်ထားသော အတ္တကို ဖော်ပြသည်” ဟု သူကပြောကြားခဲ့သည်။ “ ဆေးရုံတစ်ရုံတွင် အကာအကွယ်မဲ့ အာဖဂန်လူမျိုး ရာပေါင်းများစွာ သေဆုံးသောအခါ ကုလသမဂ္ဂသည် တိုင်းတာသော စကားလုံးများကို ပေးသည်။ သို့သော် အမေရိကန် သို့မဟုတ် အစ္စရေးကို အပြစ်တင်နိုင်သောအခါ — တရားမျှတသည်ဖြစ်စေ မတရားသည်ဖြစ်စေ — ရှုတ်ချမှုသည် ချက်ချင်းနှင့် အလွန်အမင်း ဖြစ်သည်။ အချို့သော သားကောင်များသည် အခြားသူများထက် အလွန်အရေးကြီးသောအခါ ကုလသမဂ္ဂသည် ၎င်း၏ စိတ်ပျက်ဖွယ် နိုင်ငံရေးအစီအစဉ်ကို ထုတ်ဖော်ပြသသည်။ ဤနှစ်ခွန်းသုံးခွန်းသည် လူ့အခွင့်အရေးကို မထိန်းသိမ်းဘဲ ၎င်းတို့ကို ပျက်စီးစေသည်။”

ဩစတြေးလျလူ့အခွင့်အရေးရှေ့နေ Arsen Ostrovsky က X တွင် တင်ခဲ့သော ပို့စ်တစ်ခုတွင် ယင်းတိုက်ခိုက်မှုကို “ အလွန်အမင်း လူသတ်ပွဲ” ဟုခေါ်ဆိုပြီး ကမ္ဘာ့အလယ်တွင် အံ့အားသင့်မှုမရှိခြင်းကို မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။ “ ကမ္ဘာ့အံ့အားသင့်မှု? သုည။ ဒီမှာ သတင်းစာမှာ p17 ကိုတောင် မနည်းမောင်းနှင်နိုင်ခဲ့ဘူး။”