
(SeaPRwire) – ရုရှားနိုင်ငံသည် ယူကရိန်းစစ်ပွဲအတွက် အားနည်းချက်ရှိသော နိုင်ငံခြားသားများကို စုဆောင်းသည့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စနစ်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ထားကြောင်း လူ့အခွင့်အရေး စုံစမ်းစစ်ဆေးသူများက ဖော်ပြထားသည်။ ၎င်းတို့၏ အဆိုအရ နိုင်ငံပေါင်း ၁၃၀ ကျော်မှ လူသောင်းနှင့်ချီ၍ အတင်းအဓမ္မပြုလုပ်ခြင်း၊ လှည့်ဖြားခြင်းနှင့် လူကုန်ကူးမှုနှင့် ဆင်တူသည့် နည်းလမ်းများဖြင့် စုဆောင်းခံနေရကြောင်း သိရသည်။
စစ်မြေပြင်တွင် ကြီးမားသော ဆုံးရှုံးမှုများ ကြုံတွေ့ပြီးနောက် နိုင်ငံရေးအရ အန္တရာယ်ရှိသည့် ပြည်တွင်းစစ်မှုထမ်းဆင့်ခေါ်ခြင်းကို ရှောင်ရှားရန်အတွက် မော်စကိုသည် ၎င်း၏ စစ်စက်ယန္တရားကို ဆက်လက်လည်ပတ်နိုင်ရန် ကမ္ဘာ့အဆင်းရဲဆုံးနှင့် အားနည်းချက်ရှိသော လူဦးရေကို ပစ်မှတ်ထားသည့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စုဆောင်းရေးစနစ်တစ်ခုကို အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်း International Federation for Human Rights (FIDH)၊ Truth Hounds နှင့် Kazakhstan International Bureau for Human Rights တို့၏ အစီရင်ခံစာသစ်တွင် ဖော်ပြထားသည်။
အဆိုပါ အစီရင်ခံစာအရ ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလမှစ၍ ရုရှားသည် အလယ်အာရှ၊ တောင်အာရှ၊ အာဖရိက၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းနှင့် လက်တင်အမေရိကနိုင်ငံများမှ နိုင်ငံခြားသား အနည်းဆုံး ၂၇,၀၀၀ ကို စုဆောင်းခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ အစီရင်ခံစာတွင် ကိုးကားထားသည့် ယူကရိန်းအာဏာပိုင်များ၏ ခန့်မှန်းချက်အရ ရုရှားသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် တစ်နှစ်တည်းတွင်ပင် နိုင်ငံခြားသား ၁၈,၅၀၀ ကို ထပ်မံစုဆောင်းနိုင်ဖွယ်ရှိပြီး၊ ၎င်းသည် ကျူးကျော်စစ်စတင်ချိန်မှစ၍ တစ်နှစ်တာအတွင်း အများဆုံးစုဆောင်းမှု ဖြစ်လာနိုင်ကြောင်း သိရသည်။
“ ဒီအစီရင်ခံစာက အခြေခံကျတဲ့အချက်တစ်ခုကို မီးမောင်းထိုးပြနေပါတယ်။ ရုရှားက နိုင်ငံခြားသား တိုက်ခိုက်ရေးသမားတွေကို အသုံးပြုတာဟာ မတော်တဆဖြစ်ရပ်မျိုး မဟုတ်ဘဲ စနစ်တကျ လုပ်ဆောင်နေတာပါ။ ရုရှားဟာ အာရှ၊ အာဖရိကနဲ့ လက်တင်အမေရိကနိုင်ငံပေါင်းများစွာက အားနည်းချက်ရှိတဲ့ လူဦးရေ (စာရွက်စာတမ်းမဲ့ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများ၊ အကျဉ်းသားများ၊ အလုပ်အကိုင် မတည်ငြိမ်သူများ သို့မဟုတ် နိုင်ငံခြားကျောင်းသားများ) ကို ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ပစ်မှတ်ထားတဲ့ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စုဆောင်းရေးစနစ်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ထားတာဖြစ်ပါတယ်” ဟု International Federation for Human Rights ၏ ဥက္ကဋ္ဌ Alexis Deswaef က ပြောကြားခဲ့သည်။
“ ဒီလူတွေထဲက အများစုဟာ သူတို့ဘာလုပ်ရမယ်ဆိုတာကို အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ သိရှိနားလည်ကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တချို့ကတော့ လှည့်ဖြားခံရတာ ဒါမှမဟုတ် အတင်းအဓမ္မ စေခိုင်းခံရတာမျိုး ရှိပါတယ်။ ဘယ်လိုပဲဖြစ်ဖြစ်၊ နိုင်ငံတော်က သူတို့ကို စစ်စက်ယန္တရားရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် အသုံးချပြီး ရှေ့တန်းစစ်မျက်နှာရဲ့ အန္တရာယ်အရှိဆုံး နေရာတွေကို ပို့ဆောင်လိုက်တာဖြစ်ပါတယ်” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။
အစီရင်ခံစာ၏ အဓိကစွပ်စွဲချက်မှာ ရုရှား၏ စုဆောင်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်သည် သမားရိုးကျ ကြေးစားစစ်သည်ကွန်ရက်များထက် ကျော်လွန်နေပြီး ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှု၊ ဥပဒေကြောင်းအရ အားနည်းချက်နှင့် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်မှုဆိုင်ရာ မလုံခြုံမှုများကို အသုံးချသည့် နိုင်ငံတော်အဆင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စနစ်တစ်ခုအဖြစ် လုပ်ဆောင်နေခြင်းဖြစ်သည်။
စုံစမ်းစစ်ဆေးသူများ၏ အဆိုအရ စုဆောင်းရေးပုံစံသည် စစ်ပွဲအစောပိုင်းကာလတွင် စိတ်ဓာတ်ရေးရာအရ စေတနာ့ဝန်ထမ်းများကို အဓိကထားရာမှ ၂၀၂၃ ခုနှစ် အလယ်ပိုင်းတွင် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ပုံစံသို့ ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။ ရုရှားသည် နိုင်ငံခြားသားများအတွက် ဥပဒေဆိုင်ရာ အရည်အချင်းသတ်မှတ်ချက်များကို တိုးချဲ့ခြင်း၊ ဘာသာစကားနှင့် နေထိုင်ခွင့်ဆိုင်ရာ စည်းကမ်းချက်များကို လျှော့ပေါ့ပေးခြင်းနှင့် စစ်မှုထမ်းခြင်းအတွက် နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့်နှင့် ငွေကြေးဆိုင်ရာ ဆုလာဘ်များကို ကမ်းလှမ်းခြင်းတို့ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
အစီရင်ခံစာအရ အချို့သောကိစ္စရပ်များတွင် ရုရှားနိုင်ငံအတွင်းရှိ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများသည် စီးနင်းမှုများ၊ ဖမ်းဆီးမည်ဟု ခြိမ်းခြောက်မှုများ၊ စာရွက်စာတမ်း သိမ်းဆည်းခံရမှုများ၊ လုပ်ကြံဖန်တီးထားသော ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ စွဲချက်များနှင့် အလွဲသုံးစားလုပ်မှုများမှတစ်ဆင့် စစ်မှုထမ်းရန် ဖိအားပေးခံခဲ့ရသည်။ ရုရှားပြင်ပတွင်မူ စုဆောင်းခံရသူများသည် အရပ်ဘက်အလုပ်အကိုင်များ၊ တိုက်ပွဲမပါဝင်ရသည့် ရာထူးများ သို့မဟုတ် ဥရောပသို့ သွားရောက်နိုင်မည့် လမ်းကြောင်းများဖြင့် လှည့်ဖြားခံရလေ့ရှိပြီး နောက်ဆုံးတွင် ၎င်းတို့ဖတ်ရှုနားမလည်နိုင်သော စစ်မှုထမ်းစာချုပ်များတွင် လက်မှတ်ထိုးမိသွားကြသည်။
အစီရင်ခံစာအတွက် အင်တာဗျူးခဲ့သည့် စစ်သုံ့ပန်း ၁၆ ဦးအနက် ၁၃ ဦးက ၎င်းတို့အား တိုက်ပွဲဝင်ရန် မလိုအပ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သော်လည်း ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ်အတွင်း ရှေ့တန်းစစ်မျက်နှာသို့ ပို့ဆောင်ခံခဲ့ရကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။
အစီရင်ခံစာတွင် နိုင်ငံခြားသား စုဆောင်းခံရသူ အများအပြားကို “ အသားတုံးတိုက်ခိုက်မှုများ” (meat assaults) ဟုခေါ်ဆိုသည့် အသက်အန္တရာယ် အလွန်များသော ရှေ့တန်းတိုက်ခိုက်မှုများတွင် အသုံးပြုခဲ့ကြောင်း စွပ်စွဲထားသည်။ အစီရင်ခံစာတွင် ကိုးကားထားသည့် ယူကရိန်း၏ ခန့်မှန်းချက်အရ နိုင်ငံခြားသား တိုက်ခိုက်ရေးသမား အနည်းဆုံး ၃,၃၈၈ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး စုဆောင်းခံရသူ ၅ ဦးလျှင် ၁ ဦးမှာ စစ်မြေပြင်မှ အသက်ရှင်ပြန်လာနိုင်မည်မဟုတ်ကြောင်း ခန့်မှန်းထားသည်။
“ နိုင်ငံအများအပြားက စုဆောင်းမှုတွေကို တားဆီးဖို့ အစီအမံတွေ လုပ်ဆောင်နေပေမဲ့၊ ရုရှားက တချို့နိုင်ငံတွေက နိုင်ငံသားတွေကို စုဆောင်းတော့မှာ မဟုတ်ဘူးလို့ ပြောဆိုထားပေမဲ့လည်း ဒီလိုမျိုး အမြတ်ထုတ်တဲ့ စုဆောင်းမှုတွေက ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေပါတယ်။ ယူကရိန်းအာဏာပိုင်တွေရဲ့ ခန့်မှန်းချက်အရ ၂၀၂၆ ခုနှစ်မှာ ရုရှားဟာ နိုင်ငံခြားသား ၁၈,၅၀၀ ကျော်ကို ထပ်မံစုဆောင်းမှာဖြစ်ပြီး ဒါဟာ ၂၀၂၂ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း အမြင့်ဆုံးအရေအတွက် ဖြစ်လာမှာပါ” ဟု Truth Hounds မှ သုတေသီနှင့် ထောက်ခံအားပေးရေး ကျွမ်းကျင်သူ Maria Tomak က ပြောကြားခဲ့သည်။
“ ဒါက ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အစီရင်ခံစာဟာ ဆက်လက်သက်ဆိုင်နေဆဲဖြစ်ကြောင်း ပြသနေပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အဓိကရည်မှန်းချက်ကတော့ စုဆောင်းမှုတွေကို ရပ်တန့်ဖို့နဲ့ စုဆောင်းခံထားရပြီးသားသူတွေကို နေရပ်ပြန်ပို့ဖို့ ရုရှားကို ဖိအားပေးဖို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။
အစီရင်ခံစာတွင် နိုင်ငံခြားသား တိုက်ခိုက်ရေးသမားတိုင်း လူကုန်ကူးခံရသည်ဟု အတိအလင်း မဆိုထားသော်လည်း အချို့မှာ ငွေကြေးအတွက် စေတနာအလျောက် စစ်မှုထမ်းကြခြင်းဖြစ်ကြောင်း မှတ်ချက်ပြုထားသည်။ သို့သော်လည်း အနည်းဆုံး အချို့သောကိစ္စရပ်များသည် လှည့်ဖြားခြင်း၊ အတင်းအဓမ္မပြုလုပ်ခြင်းနှင့် အမြတ်ထုတ်ခြင်းတို့မှတစ်ဆင့် လူကုန်ကူးမှုဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်များနှင့် ကိုက်ညီနေကြောင်း ယုံကြည်ရန် ခိုင်လုံသောအကြောင်းပြချက်များ ရှိနေသည်ဟု နိဂုံးချုပ်ထားသည်။
စုံစမ်းစစ်ဆေးသူများအတွက် ပိုမိုစိုးရိမ်စရာကောင်းသည်မှာ ရုရှား၏ စစ်ရေးကြိုးပမ်းမှုသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ မညီမျှမှုကို လက်နက်သဖွယ် အသုံးချပြီး ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းမှ စီးပွားရေးအရ အကျပ်ရိုက်နေသူများကို ဥရောပ၏ အသေအပျောက်အများဆုံး ပဋိပက္ခတစ်ခုအတွင်းသို့ ဆွဲခေါ်နေသည့် နိုင်ငံဖြတ်ကျော် လူအင်အားစုဆောင်းရေး စနစ်တစ်ခုအပေါ် မှီခိုနေရခြင်း ဖြစ်သည်။
အစီရင်ခံစာက အစိုးရများ၊ နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ယူကရိန်း၏ မဟာမိတ်များအနေဖြင့် စုဆောင်းရေးကွန်ရက်များကို နှိမ်နင်းရန်၊ မော်စကိုကို သံတမန်ရေးအရ ဖိအားပေးရန်နှင့် ရုရှား၏ စစ်ရေးစနစ်အတွင်း ပိတ်မိနေသည့် နိုင်ငံခြားသားများကို နေရပ်ပြန်ပို့နိုင်ရေးအတွက် တွန်းအားပေးရန် တိုက်တွန်းထားသည်။
Digital အနေဖြင့် ဝါရှင်တန်ဒီစီရှိ ရုရှားသံရုံးနှင့် ရုရှားကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနတို့ထံ မှတ်ချက်ပေးရန် ဆက်သွယ်ခဲ့သော်လည်း တုံ့ပြန်မှု မရရှိခဲ့ပေ။
ဤအတိတ်ကိုတတိယပါတီအကြောင်းအရာပေးသူမှ ပံ့ပိုးပေးသည်။ SeaPRwire (https://www.seaprwire.com/) သည် မည်သည့်အာမခံချက် သို့မဟုတ် ကြေညာချက်ကိုလည်း မရှိပါ။
အမျိုးအစား: ထူးခြားသတင်း, နေ့စဉ်သတင်း
SeaPRwire သည် ကုမ္ပဏီများနှင့်အဖွဲ့အစည်းများအတွက် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းသတင်းလွှာထုတ်ပြန်ခြင်း ဝန်ဆောင်မှုများကိုပံ့ပိုးပေးပြီး ၆,၅၀၀ ကျော်မီဒီယာစာရင်းများ၊ ၈၆,၀၀၀ ကျော်စာရေးသူများနှင့် သတင်းဌာနများ၊ ၃၅၀ သန်းကျော်၏ desktop နှင့် app မိုဘိုင်းသုံးစွဲသူများအထိ ဝန်ဆောင်မှုများပေးပါသည်။ SeaPRwire သည် အင်္ဂလိပ်၊ ဂျပန်၊ အင်္ဂါလိပ်၊ ကိုရီးယား၊ ပြင်သစ်၊ ရုရှား၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ မလေးရှား၊ ဗီယက်နမ်၊ တရုတ်နှင့်အခြားဘာသာစကားများတွင် သတင်းလွှာထုတ်ပြန်ရန် အထောက်အကူပြုပါသည်။