US တိုက်ခိုက်တယ် အီရန်၏ အမျိုးသားအနုဗေဒကွန်ဖereoတွင် ဦးဆောင်ရေးအခန်းကဏ္ဍကို “အလွန်ရှားရှားပါးပါး”အဖြစ်

(SeaPRwire) –   အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ယူအေအီးအီး (United Arab Emirates) နှင့် ပူးပေါင်းပြီး အဓိကဥရောပအာဏာကြီးများ၏ စိုးရိမ်မှုများကို ထောက်ခံပြီး ကမ္ဘာ့စည်းကမ်းချုပ်သည် စနေ့တွင် အီရန်အား အဓိကနျူကလီးယာစာစာချုပ်အစည်းအဝေးတွင် ဦးဆောင်ရာထူးပေးခဲ့သည့်ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ပြင်းထန်စွာ ရှုတ်ချခဲ့သည်။

နျူကလီးယာစာမျက်နှာမပျံ့နှံ့ရေးစာချုပ် (Nuclear Non-Proliferation Treaty) အတွက် တစ်လကြာပြန်လည်ပြုစုစောင့်ရှောက်မှုအစည်းအဝေးတွင် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌများစွာထဲမှတစ်ဦးအဖြစ် အီရန်ကို ရွေးချယ်ခြင်းသည် ၎င်း၏နျူကလီးယာစာပြုမှုနှင့်ပတ်သက်သည့် ရေရှည်စိုးရိမ်မှုများရှိနေသော်လည်း နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများအတွင်း လုပ်ထုံးလုပ်နည်းဆိုင်ရာတရားဝင်မှုရရှိခဲ့သည့်အီရန်၏ ထပ်တလဲလဲဖြစ်ပွားနေသောပုံစံကို ဝေဖန်သူများပြောသကဲ့သို့ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုကို ပြန်လည်စတင်ခဲ့သည်။

နျူကလီးယာစာမျက်နှာမပျံ့နှံ့ရေးစာချုပ်၏ ၁၁မြောက်ပြန်လည်ပြုစုစောင့်ရှောက်မှုအစည်းအဝေးသည် နယူးယောက်ရှိ ကမ္ဘာ့စည်းကမ်းချုပ်အဖွဲ့၏ဌာနချုပ်တွင် ဖွင့်လှစ်ချိန်တွင် အီရန်သည် Non-Aligned Movement ကွပ်အဖွဲ့မှတစ်ဆင့် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ၃၄ ဦးထဲမှတစ်ဦးအဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသဖြင့် အငြင်းပွားမှုပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။

ဤအစည်းအဝေးတွင် စာချုပ်လက်မှတ်ထိုးသောနိုင်ငံ ၁၉၁ နိုင်ငံပါဝင်ပြီး နျူကလီးယာစာလက်နက်များ ပျံ့နှံ့ခြင်းကို တားဆီးရန်ရည်ရွယ်သည့်စာချုပ်၏ ကျင့်သုံးမှုကို ပြန်လည်ပြုစုစောင့်ရှောက်ရန် ငါးနှစ်တစ်ကြိမ် စည်းဝေးသည်။

အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့အတွက် ဤသင်္ကေတသည် ချက်ချင်းပြင်းထန်သောအကျိုးသက်ရောက်မှုရှိသည်။

“ ဤပြန်လည်ပြုစုစောင့်ရှောက်မှုအစည်းအဝေးကို NPT ၏ integrity ကိုကာကွယ်ရန်နှင့် အီရန်အား အကြောင်းပြန်ခေါ်ယူရန်အသုံးပြုမည့်အစား ကျွန်ုပ်တို့သည် အီရန်ကို ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ရွေးချယ်ခဲ့သည်” ဟု အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ လက်နက်ထိန်းချုပ်ရေးနှင့် မပျံ့နှံ့စေရေးအတွက် အကူအညီပေးသည့် အကြီးတန်းအတွင်းရေးမှူး Christopher Yeaw သည် ကိုယ်စားလှယ်များအား ပြောကြားခဲ့သည်။ “ ၎င်းသည် အရကြောက်ရွံ့စရာအကျိတ်ဖြစ်ပြီး ဤအစည်းအဝေး၏ ယုံကြည်စိတ်ချရမှုကို အရှက်ရစေသည်။”

ယူအေအီးအီးနှင့် Australia သည် အမေရိကန်၏ကန့်ကွက်မှုကို အများပြည်သူဆန့်ကျင်ခဲ့ပြီး ဗြိတိန်၊ ပြင်သစ်နှင့် ဂျာမနီတို့လည်း စိုးရိမ်မှုဖော်ပြခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အီရန်၏လုပ်ထုံးလုပ်နည်းဆိုင်ရာအဆင့်မြှင့်တင်မှုကို စိန်ခေါ်ရာတွင် အမေရိကန်မကြာခဏတစ်ယောက်တည်းရပ်တည်ခဲ့သည့် ယခင်ကမ္ဘာ့စည်းကမ်းချုပ်အငြင်းပွားမှုများထက် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သောစုစည်းမှုကို ဖော်ပြသည်။

ဒီပလိုမက်ဆွေးနွေးမှုဆိုင်ရာ အူသိမ်အူမသည် Digital မှ ယခင်ကမီးမှတ်ပြုခဲ့သောပုံစံကို လိုက်နာသည်။ ဧပြီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ကမ္ဘာ့စည်းကမ်းချုပ် စီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေးကောင်စီ (ECOSOC) – ၅၄ ဦးအဖွဲ့ဝင်ပါသော ကမ္ဘာ့စည်းကမ်းချုပ်၏မူဝါဒပုံသွင်းရေးနှင့် အဓိကကော်မတီများတွင် ၀န်ထမ်းခန့်အပ်ရေးတွင် အဓိကအခန်းကဏ္ဍမှပါဝင်သည့်အဖွဲ့သည် လူ့အခွင့်အရေး၊ အမျိုးသမီးအခွင့်အရေး၊ လက်နက်ထိန်းချုပ်ရေးနှင့် အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဆိုင်ရာမူဝါဒပုံသွင်းရာတွင် ကူညီပေးသည့် ကမ္ဘာ့စည်းကမ်းချုပ်၏ Committee for Program and Coordination ကော်မတီသို့ အီရန်အစ္စလာမ်မြို့တော်ကို ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် တရားဝင်ကန့်ကွက်ခဲ့သည့်တစ်ခုတည်းသောနိုင်ငံဖြစ်သည်။

စနေ့၏ဆွေးနွေးမှုအတွင်း အီရန်၏ကိုယ်စားလှယ်တမ်း Reza Najafi သည် ဤဝေဖန်မှုကို “ အခြေအကျင့်မရှိသော နိုင်ငံရေးအရ ရည်ရွယ်ချက်ရှိသော” အဖြစ် ငြင်းပယ်ခဲ့ပြီး အမေရိကန်ကို အစစ်အမှန်မဟုတ်သူဟုစွပ်စွဲခဲ့ပြီး အမေရိကန်၏နျူကလီးယာစာသမိုင်းကို ညွှန်ပြခဲ့သည်။ ထိုအခါ ရုရှားလည်း အီရန်ကိုကာကွယ်ခဲ့ပြီး အထွေထွေသံတမန် Andrey Belousov သည် အစည်းအဝေးကို နိုင်ငံရေးပြောင်းလဲခြင်းဟုခေါ်သည့်အရာကို ကန့်ကွက်ခဲ့သည်။

ကမ္ဘာ့စည်းကမ်းချုပ်သို့ အီရန်၏တာဝန်ထမ်းဆောင်မှုသည် Digital အား မှတ်ချက်ပြုရန် ငြင်းဆိုခဲ့သည်။

ကမ္ဘာ့စည်းကမ်းချုပ်၏ပြောကြားရေးမှူး Stéphane Dujarric သည် Digital အား “ အထွေထွေအစည်းအဝေးများ သို့မဟုတ် ဥပဒေပြုလုပ်ငန်းအဖွဲ့များတွင် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ၏ ဦးဆောင်ရာထူးများကို ရွေးချယ်ခြင်းတွင် အထွေထွေအကျိုးသက်ရောက်မှုမရှိပါ” ဟု အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်အား ပြောကြားခဲ့သည်။

“ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများသည် အခြားအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများကို ရွေးချယ်ရန်တာဝန်ရှိပြီး ဤရွေးကောက်ပွဲ၏ရလဒ်များအတွက် တာဝန်ရှိရမည်” ဟု Dujarric ကပြောကြားခဲ့သည်။

သူသည် ကမ္ဘာ့စည်းကမ်းချုပ်၏အာရုံသည် အီရန်၏ခန့်အပ်ခြင်းနှင့်ပတ်သက်သည့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းဆိုင်ရာအငြင်းပွားမှုထက် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သောနျူကလီးယာစာခြိမ်းခြောက်မှုပေါ်တွင် ရှိနေသည်ဟု ထပ်မံပြောကြားခဲ့သည်။

“ နျူကလီးယာစာမျက်နှာမပျံ့နှံ့ရေးစာချုပ်ပြန်လည်ပြုစုစောင့်ရှောက်မှုအစည်းအဝေးတွင် ပါဝင်နေသောအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအားလုံးအား အရေးအကြီးဆုံးအရာကို အာရုံစိုက်ရန် ကျွန်ုပ်တို့အားကြီးမားစွာအားပေးသည်- ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာခြိမ်းခြောက်မှုအဖြစ်ဆက်လက်ရှိနေသော နျူကလီးယာစာလက်နက်များ ပျံ့နှံ့ခြင်းနှင့် ခြိမ်းခြောက်မှုကို တားဆီးခြင်း” ဟု သူပြောကြားခဲ့သည်။

အီရန်၏ခန့်အပ်ခြင်းသည် အီရန်၏နျူကလီးယာစာလမ်းကြောင်းနှင့်ပတ်သက်သည့် နိုင်ငံတကာစိုးရိမ်မှုများမြင့်တက်နေချိန်တွင် ဖြစ်သည်။ အနောက်နိုင်ငံအစိုးရများနှင့် International Atomic Energy Agency တို့သည် ယူရေနီယမ်ကို လက်နက်အဆင့်အနီးအထိ ပြုလုပ်ခြင်းနှင့် စစ်ဆေးမှုဆိုင်ရာအငြင်းပွားမှုများအပေါ် သတိပေးချက်များတင်ခဲ့ပြီး တေဟရန်သည် ၎င်း၏အစီအစဉ်သည် လူထုအသုံးပြုရန်သာဖြစ်သည်ဟု အခိုင်အမာပြောကြားခဲ့သည်။

ဝေဖန်သူများက ဤအငြင်းပွားမှုသည် ကမ္ဘာ့စည်းကမ်းချုပ်စနစ်၏အဓိကအစိတ်အပိုင်းတွင် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံဆိုင်ရာကွဲလွဲမှုကို ဖော်ထုတ်ပြသည်- နိုင်ငံရေးပိုလီတီကလုပ်ငန်းအဖွဲ့များသည် စုံစမ်းစစ်ဆေးခံရနေသောနိုင်ငံများကို လုပ်ထုံးလုပ်နည်းဆိုင်ရာအာဏာရာထူးများသို့ မြှင့်တင်နိုင်သည်။ ၎င်းနိုင်ငံများကို ချိုးဖောက်ခံရသည့်စံနှုန်းများအတွက် သီးသန့်အစည်းအဝေးများတွင်ပင် ဖြစ်သည်။

The Associated Press အဆိုအရ ၂၀၂၂ ခုနှစ် နျူကလီးယာစာမျက်နှာမပျံ့နှံ့ရေးစာချုပ်ပြန်လည်ပြုစုစောင့်ရှောက်မှုအစည်းအဝေးသည် ရုရှားကသဘောတူညီချက်ကို ပိတ်ဆို့ခဲ့ပြီးသောကြောင့် သဘောတူညီချက်စာရွက်စာတမ်းကို ထုတ်ပေးရန် ပျက်ကွက်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အာဏာကြီးများ၏အငြင်းပွားမှုများသည် စာချုပ်၏ပြန်လည်ပြုစုစောင့်ရှောက်မှုလုပ်ငန်းစဉ်ကို ပိုမိုများပြားစွာမသန်စွမ်းဖြစ်စေသည်ကို ဖော်ပြသည်။

UN Watch ၏အမှုဆောင်ဒါရိုက်တာ Hillel Neuer သည် Digital အား ဤမဲဆွယ်မှုသည် ကမ္ဘာ့စည်းကမ်းချုပ်၏အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာယုံကြည်စိတ်ချရမှုကို ကျယ်ပြန့်စွာယိုယွင်းပျက်စီးခြင်းဖြစ်သည်ဟုသူဖော်ပြသည့်အရာကို ထင်ဟပ်စေသည်ဟုပြောကြားခဲ့သည်။

“ ဤသည် စိုးရိမ်စရာကြီးသောလမ်းကြောင်း၏တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်သည်” Neuer ကပြောကြားခဲ့သည်။ “ အီရန်သည် လူ့အခွင့်အရေးကော်မတီများမှအစပြု၍ ကမ္ဘာ့စည်းကမ်းချုပ်စနစ်တစ်ခွင့်လျှင်အဆင့်မြင့်သောရာထူးများကို စုဆောင်းခဲ့သည်။ တစ်ခုချင်းစီ၏ခန့်အပ်ခြင်းသည် နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများ၏ယုံကြည်စိတ်ချရမှုကို ကျဆင်းစေပြီး နိုင်ငံရေးအရသဘောတူညီချက်များသည် အခြေခံအကျင့်စံနှုန်းများထက် ပိုမိုအားသာချက်ရှိသည်ဟူသောအမြင်ကို အားပေးသည်။”

Reuters နှင့်