Hezbollah disarmament deadlock risks civil war, analysts say, as US prepares for Israel–Lebanon talks

(SeaPRwire) –   အစ္စရေးနှင့် လက်ဘနွန်တို့သည် ကြာသပတေးနေ့တွင် ဝါရှင်တန်၌ အမေရိကန်၏ ကြားဝင်စေ့စပ်မှုဖြင့် ဆွေးနွေးပွဲများ ပြန်လည်စတင်ကြမည်ဖြစ်ရာ၊ ယခင်က ရေရှည်တည်တံ့သော သဘောတူညီချက်ရရှိရန် ကြိုးပမ်းမှုတိုင်းကို ပျက်ပြားစေခဲ့သည့် အဓိကမေးခွန်းမှာ အီရန်၏ ကျောထောက်နောက်ခံပြုထားသော အကြမ်းဖက်အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည့် Hezbollah ကို မည်သို့လုပ်ဆောင်မည်နည်းဟူသည့်အချက် ဖြစ်သည်။

အစ္စရေးအရာရှိတစ်ဦးက Digital သို့ ပြောကြားရာတွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး Marco Rubio က အိမ်ရှင်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပမည့် အဆိုပါအစည်းအဝေးတွင် အမေရိကန်ဆိုင်ရာ အစ္စရေးသံအမတ်ကြီး Mike Huckabee၊ အမေရိကန်ဆိုင်ရာ လက်ဘနွန်သံအမတ်ကြီး Michel Issa နှင့် အကြံပေး Michael Needham တို့အပြင် အစ္စရေးသံအမတ်ကြီး Yechiel Leiter နှင့် လက်ဘနွန်သံအမတ်ကြီး Nada Hamadeh တို့ တက်ရောက်မည်ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

နိုင်ငံခြားရေးဌာနမှ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူတစ်ဦးက ဧပြီလ ၁၄ ရက်နေ့က ပြုလုပ်ခဲ့သည့် ကနဦးအစည်းအဝေးကို “ အကျိုးရှိသည်” ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ “ ကျွန်ုပ်တို့အနေဖြင့် အစိုးရနှစ်ရပ်အကြား တိုက်ရိုက်နှင့် ရိုးသားသော ဆွေးနွေးမှုများကို ဆက်လက်ကူညီပေးသွားမည်ဖြစ်သည်” ဟု ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက Digital သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

အဆိုပါအစည်းအဝေးသည် ဧပြီလလယ်တွင် ရရှိခဲ့သော အမေရိကန်၏ ကြားဝင်စေ့စပ်မှုဖြင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးမှာ လက်ရှိအချိန်အထိ တည်မြဲနေပြီး၊ ရက်သတ္တပတ်များစွာ နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် တိုက်ခိုက်မှုများအပြီးတွင် သံတမန်ရေးရာအတွက် အခွင့်အလမ်းတစ်ခုကို ပေးအပ်ထားချိန်တွင် ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်။

သို့သော်လည်း အဆိုပါ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသည် အခြေခံပဋိပက္ခကို ဖြေရှင်းပေးခြင်းမရှိဘဲ ခေတ္တရပ်နားထားခြင်းသာ ဖြစ်သည်။

နောက်ဆုံးဖြစ်ပွားခဲ့သော တင်းမာမှုများသည် မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်က အီရန်အပေါ် အမေရိကန်-အစ္စရေးတို့၏ တိုက်ခိုက်မှုများအပြီး ရက်ပိုင်းအကြာတွင် Hezbollah က အစ္စရေး၏ မြောက်ဘက်နယ်စပ်တွင် တိုက်ခိုက်မှုများ စတင်ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဒေသတွင်းစစ်ပွဲတွင် ရှေ့တန်းသစ်တစ်ခု ပွင့်လာခဲ့ကြောင်း ယခင်သတင်းများအရ သိရသည်။

အစ္စရေးက တောင်ဘက်လက်ဘနွန်တစ်လျှောက် Hezbollah တပ်ဖွဲ့များကို နယ်စပ်မှ ဝေးရာသို့ တွန်းထုတ်ရန် ရည်ရွယ်၍ လေကြောင်းနှင့် မြေပြင်စစ်ဆင်ရေးများကို ဆက်တိုက်လုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး၊ Hezbollah ကလည်း အစ္စရေးမြောက်ပိုင်းသို့ ဒုံးကျည်များနှင့် ဒရုန်းများဖြင့် ဆက်လက်ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။

အဆိုပါတိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် လက်ဘနွန်တွင် လူပေါင်းတစ်သန်းကျော် အိုးအိမ်စွန့်ခွာခဲ့ရပြီး အစ္စရေးအရပ်သားများမှာလည်း ခိုလှုံရာနေရာများသို့ ရောက်ရှိခဲ့ရကာ တင်းမာမှု၏ အတိုင်းအတာကို ပြသနေသည်။

ယခုအခါ သေနတ်သံများ ခေတ္တငြိမ်သက်သွားသော်လည်း စစ်ပွဲဖြစ်ပွားစေသည့် အဓိကအခြေအနေများမှာ ပြောင်းလဲခြင်းမရှိသေးဘဲ၊ ညှိနှိုင်းရေးမှူးများမှာ ပဋိပက္ခ၏ အဓိကအချက်ဖြစ်သည့် မဖြေရှင်းရသေးသော မေးခွန်းကိုသာ ရင်ဆိုင်နေရသည်။

ညှိနှိုင်းမှုများနှင့် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်သော အမေရိကန်အရာရှိကြီးတစ်ဦးက အဓိက အကျပ်အတည်းကို ရှင်းပြရာတွင် Hezbollah သည် တောင်ဘက်လက်ဘနွန်မှ အစ္စရေးတပ်များ အပြည့်အဝ ဆုတ်ခွာပေးခြင်းမရှိဘဲ လက်နက်ချရန် သဘောတူမည်မဟုတ်သလို၊ အစ္စရေးအနေဖြင့်လည်း Hezbollah လက်နက်မချဘဲ ဆုတ်ခွာပေးမည်မဟုတ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

United Nations Interim Force in Lebanon (UNIFIL) နှင့် ဘက်ပေါင်းစုံ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအဖွဲ့ အပါအဝင် နိုင်ငံတကာ ယန္တရားများသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းကတည်းက အဆိုပါကွာဟချက်ကို ပေါင်းကူးရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း အောင်မြင်မှုမရရှိခဲ့ပေ။

အဆိုပါအရာရှိကပင် လက်ဘနွန်သမ္မတ Joseph Aoun သည် ဤဆွေးနွေးမှုများတွင် အဆုံးအဖြတ်ပေးနိုင်သူ မဟုတ်ကြောင်း၊ သို့သော် လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ Nabih Berri မှာသာ Aoun ထက် ပိုမိုအာဏာရှိသူဖြစ်ကြောင်း အရိပ်အမြွက် ပြောကြားခဲ့သည်။

တစ်ချိန်တည်းမှာပင် Hezbollah သည် အစ္စရေးနှင့် မည်သည့်ဆက်သွယ်မှုကိုမဆို ဆန့်ကျင်နေဆဲဖြစ်ပြီး လက်ဘနွန်၏ နိုင်ငံရေးနှင့် လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်များအပေါ် သိသာထင်ရှားသော သြဇာလွှမ်းမိုးမှုရှိနေဆဲဖြစ်ရာ အမေရိကန်၏ ဆွေးနွေးပွဲများ တိုးတက်စေရန် ကြိုးပမ်းမှုများကို ရှုပ်ထွေးစေသည်။

သို့သော် လက်ဘနွန်အတွင်း၌ Hezbollah အပေါ် စိတ်ပျက်မှုများ တိုးပွားလာနေပုံရသည်။

“ လက်ဘနွန်တစ်ဝှမ်းလုံးမှာ အမေရိကန် ကြားဝင်စေ့စပ်တဲ့ မည်သည့်ညှိနှိုင်းမှုလမ်းကြောင်းမဆို နိုင်ငံရဲ့ ဟန်ချက်ညီမှုကို ပြန်လည်ရရှိဖို့ ရှားပါးတဲ့ အခွင့်အရေးတစ်ခု ဖြစ်နိုင်တယ်ဆိုတဲ့ ခံစားချက်တွေ တိုးပွားလာနေပါတယ်” ဟု Jusoor News မှ လက်ဘနွန်သတင်းထောက်နှင့် လေ့လာသုံးသပ်သူ Rami Naeem က ပြောကြားခဲ့သည်။

“ Hezbollah ရဲ့ စစ်ရေးနဲ့ နိုင်ငံရေး လွှမ်းမိုးမှုတွေကို နိုင်ငံပြိုကွဲရခြင်းရဲ့ အဓိကမောင်းနှင်အားအဖြစ် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ရှုမြင်ကြပြီး အစ္စရေးနဲ့ တဖြည်းဖြည်းချင်း ဒါမှမဟုတ် သွယ်ဝိုက်တဲ့နည်းလမ်းနဲ့ ဆက်ဆံရေးဖွင့်လှစ်ခြင်းက နိုင်ငံတော်အဖွဲ့အစည်းတွေကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ဖို့နဲ့ သူတို့ရဲ့ အခန်းကဏ္ဍကို ပြန်လည်ဖော်ဆောင်ဖို့ ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

Jusoor News မှ လက်ဘနွန်လေ့လာသုံးသပ်သူ Mariam Kasrawani က ဝေဖန်မှုများမှာ ပိုမိုရှင်းလင်းလာကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

“ အကျပ်အတည်းရဲ့ နက်ရှိုင်းမှုကို လျစ်လျူရှုဖို့ ပိုခက်ခဲလာပါတယ်” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။ “ တချို့ကတော့ အခုအခါမှာ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပြောနေကြပါပြီ – Hezbollah ဟာ လက်ဘနွန်တစ်ခုလုံးကို၊ အထူးသဖြင့် Shia လူမျိုးတွေကို အလွန်ဆိုးရွားတဲ့ အခြေအနေတစ်ခုဆီ ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့တယ်လို့ ဆိုကြပါတယ်”

“ ကျွန်မကတော့ လုံးဝ အကောင်းမြင်မနေပါဘူး” ဟု Henry Jackson Society မှ Barak Seener က ပြောကြားခဲ့သည်။

“ လက်ဘနွန်ဟာ Hezbollah ကို လက်နက်ချဖို့ ဖိအားပေးနိုင်ဖို့ အလွန်အားနည်းပြီး ကွဲပြားနေပါတယ်။ ပြီးတော့ Hezbollah ကလည်း လက်ဘနွန်ရဲ့ နိုင်ငံရေးစနစ်ထဲမှာ အလွန်အမင်း နစ်မွန်းနေပါတယ်။ Hezbollah ကို လက်နက်ချဖို့ ကြိုးပမ်းမှုတိုင်းဟာ ပြည်တွင်းစစ်ဖြစ်ပွားနိုင်တဲ့ အန္တရာယ်ရှိပါတယ်”

ယင်းအစား ဆွေးနွေးပွဲများသည် ကန့်သတ်ထားသော၊ နည်းဗျူဟာမြောက် ရည်မှန်းချက်များအပေါ်သာ အာရုံစိုက်ထားကြောင်း Seener က ပြောသည်။

“ ဆွေးနွေးပွဲတွေဟာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး တိုးချဲ့ခြင်း၊ နယ်စပ်ဇုန်များမှ Hezbollah ဆုတ်ခွာခြင်းနဲ့ လက်ဘနွန်စစ်တပ်ရဲ့ တည်ရှိမှုကို တိုးမြှင့်ခြင်းတို့အပေါ်မှာသာ အာရုံစိုက်ထားတာပါ… လက်နက်ချရေးအတွက် လုံးဝ အာရုံစိုက်ထားတာ မဟုတ်ပါဘူး”

အဆိုပါ ကွာဟချက်သည် ဤလုပ်ငန်းစဉ်၏ အမှန်တကယ် သဘောသဘာဝကို မီးမောင်းထိုးပြနေသည်။

“ ဒီဆွေးနွေးပွဲတွေဟာ ကျရှုံးဖို့ သေချာနေတယ်လို့ ကျွန်တော်ထင်ပါတယ်။ အစ္စရေးဟာ လက်ရှိမှာ ပဋိပက္ခကို စီမံခန့်ခွဲနေရုံသာ ဖြစ်ပါတယ်” ဟု Seener က ပြောကြားခဲ့သည်။

မသေချာမရေရာမှုများကို ပိုမိုတိုးပွားစေသည်မှာ အမေရိကန်အနေဖြင့် လက်ဘနွန်အား အစ္စရေးနှင့် ဆက်ဆံရေးကို တားမြစ်ထားသည့် ၁၉၅၅ ခုနှစ် အစ္စရေးသပိတ်မှောက်ရေးဥပဒေ (Israel Boycott Law) ကို ပယ်ဖျက်ရန် ဖိအားပေးနိုင်ကြောင်း ဆော်ဒီသတင်းစာ Asharq Al-Awsat ၏ သတင်းများဖြစ်သည်။

အဆိုပါသတင်းတွင် ထိုသို့လုပ်ဆောင်ခြင်းကို ပုံမှန်ဆက်ဆံရေးဆီသို့ လှမ်းသည့်ခြေလှမ်းတစ်ခုအဖြစ် ဖော်ပြထားသော်လည်း အသေးစိတ်အချက်အလက်များ မပါရှိဘဲ အမေရိကန် သို့မဟုတ် လက်ဘနွန်အရာရှိများက အတည်ပြုခြင်း မရှိသေးပေ။

Digital အနေဖြင့် နိုင်ငံခြားရေးဌာနနှင့် ဝါရှင်တန်ရှိ လက်ဘနွန်သံရုံးတို့ထံ မှတ်ချက်ပေးရန် ဆက်သွယ်ခဲ့သော်လည်း သတင်းထုတ်ပြန်ချိန်အထိ တုံ့ပြန်မှု မရရှိခဲ့ပေ။