ထရမ်ပ်သည်အီရန်သြဇာလွှမ်းမိုးမှုနှင့်ဆက်နွယ်သောအယ်လ်မာလီကီပြန်လည်ရန်ပြိုင်ရန် ကြိုးပမ်းမှုကြောင့် အီရတ်အားထောက်ပံ့မှုကိုရပ်စဲရန်ခြိမ်းခြောက်သည်

(SeaPRwire) –   ဒုတိယနေ့တွင် သမ္မတ ဒေါနالد် တရမ်ပ်သည် အရေးပေါ်နေသော မဟုတ်သော ယခင်အီရတ်အမတ်ကြီးနူရီ အယ်လ်-မာလီကီကို နှစ်တစ်ခုအထိ ပြန်လည်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခွင့်မပေးရန် အီရတ်လူမျိုးများအား တောင်းဆိုခဲ့သည်။ အကြောင်းမှာ သူ၏ နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးနှင့် လုံခြုံရေးအခြေအနေကို ပြင်းထန်စွာ မကောင်းစွာ စီမံခန့်ခွဲခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။

တရမ်ပ်က ၎င်းတွင် ရေးသားခဲ့သည် – “ ငါကြားရသည်မှာ အီရတ်ဟူသော ကြီးမားသောနိုင်ငံသည် နူရီ အယ်လ်-မာလီကီကို အသစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်အဖြစ် ပြန်လည်တာဝန်ထမ်းဆောင်စေခြင်းဖြင့် အလွန်ဆိုးဝါးသောရွေးချယ်မှုကို ပြုလုပ်နိုင်သည်ဟု ကြားရသည်။ မာလီကီက အဆုံးသတ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ချိန်တွင် နိုင်ငံသည် ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုနှင့် လုံးဝပရမ်းပတာဖြစ်သွားခဲ့သည်။ ထိုအရာက ထပ်မံဖြစ်ပွားခြင်းကို ခွင့်မပြုသင့်ပါ။ သူ၏ အရူးသော မူဝါဒများနှင့် အတွေးအခေါ်များကြောင့် ရွေးကောက်ခံရလျှင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် အီရတ်ကို ထပ်မံအကူအညီမပေးတော့ပါ။ ကျွန်ုပ်တို့မရှိပါက အီရတ်သည် အောင်မြင်မှု၊ ကြွယ်ဝမှု သို့မဟုတ် လွတ်လပ်မှုရရှိရန် အခွင့်အလမ်းမရှိပါ။ အီရတ်ကို ထပ်မံကြီးမားစေပါ!”

ဒုတိယနေ့တွင် အစိုးရသမ္မတကို ရွေးကောက်ရန် ပါလီမန်ကော်လloquီကို စီစဉ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် အစိုးရသမ္မတကို ခန့်အပ်မည်ဖြစ်သည်။ အစည်းအဝေးကို ပါဝင်သူအရေအတွက်မလုံလောက်သောကြောင့် ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။

အေးလ်-မာလီကီသည် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် တရမ်ပအား ပြန်လည်တုံ့ပြန်ခဲ့ပြီး “ ကျွန်ုပ်တို့သည် အမေရိကန်၏ အီရတ်အတွင်းရေးကိစ္စများတွင် ထင်ရှားသောဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုကို ပယ်ချပြီး ၎င်းကို ၎င်း၏ အချုပ်အခြာအာဏာကို ချိုးဖောက်သည်ဟု ယူဆပါသည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

တရမ်ပအစိုးရအနေဖြင့် အီရန်နှင့် နီးကပ်စွာဆက်နွယ်နေသော အီလ်-မာလီကီ၏ တတိယတာဝန်ထမ်းဆောင်ရန် ကြိုးပမ်းမှုကို ပြင်းထန်စွာ ဆန့်ကျင်သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးဌာန၏ အဆိုအရ အီရန်သည် အကြမ်းဖက်မှုကို ပံ့ပိုးပေးသော နိုင်ငံဖြစ်သည်။

အီလ်-မာလီကီ၏ ယခင်အမတ်ကြီးတာဝန်ထမ်းဆောင်ချိန် (၂၀၀၆ မှ ၂၀၁၄) တွင် ဘာသာရေးအကြမ်းဖက်မှုများကြောင့် ပြဿနာများပြားခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် သူသည် အီရတ်ကုဒ်များနှင့် ဆွန်းနီမွတ်စလင်များကို ဘေးချာစွာ ထားရှိခြင်းမရှိဘဲ ရှီရမွတ်စလင်များကို အချစ်ပေးသည့် ပြည်သူ့စုံအစိုးရကို ဖွဲ့စည်းရန်ပျက်ကွက်ခဲ့သည်ဟု အစီရင်ခံရသည်။

နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးသည် တနင်္ဂနွေနေ့တွင် အာဏာခံအစိုးရသမ္မတ်အီလ်-ဆူဒါနီအား အမေရိကန်သည် အီရန်ထောက်ခံသော အစိုးရတစ်ခုသည် အီရတ်နိုင်ငံအာဏာကို သိမ်းပိုက်ရန် စိုးရိမ်သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

“ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးက အီရန်တို့က ထိန်းချုပ်သော အစိုးရသည် အီရတ်၏ ကိုယ်ပိုင်အကျိုးစီးပွားကို ဦးစွာ ထားရှိ၍ အီရတ်ကို ဒေသဆိုင်ရာ ပconflictsိပက္ခများမှ ဖယ်ရှားရန် သို့မဟုတ် အမေရိကန်နှင့် အီရတ်အကြား အပြန်အလှန်အကျိုးရှိသော ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို တိုးတက်စေမည်မဟုတ်ဟု အလေးပေးပြောကြားခဲ့သည်” ဟု အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးဌာန် သတင်းစကားပြောဆိုသူ တွမီ ပီဂတ်က ပြောကြားခဲ့သည်။

အီလ်-မာလီကီသည် ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် အိုဘားမားအစိုးရ၏ သူ၏ လုံခြုံရေးအားနည်းချက်များကြောင့် ဆိုးဝါးဆန္ဒပြားလာခဲ့ပြီး ထိုနှစ်တွင် အီရတ်နှင့် ဆီးရီးယားနယ်မြေကြီးတစ်ခုလုံးတွင် အစ္စလာမ့်အာဏာပိုင်အဖွဲ့များ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။

အီလ်-ဆူဒါနီသည် နိုဝင်ဘာလပါလီမန်ရွေးကောက်ပွဲတွင် အများဆုံးထောက်ခံချက်ကို ရရှိခဲ့သော်လည်း ယခုလမ်းကြောင်းတွင် ကိုယ်တိုင်ထောက်ခံချက်ကို ဆုတ်ယုတ်ခဲ့သည်။ ရှီရဘာသာရေး အစ္စလာမ့် ဒါဝါပါတီမှ အသက် ၇၅ နှစ်အရွယ်ရှိ အီလ်-မာလီကီသည် နိုင်ငံရေးနယ်ပယ်တွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ပါလီမန်၏ အကြီးဆုံးအုပ်စုဖြစ်သည့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးမူဘောင်အုပ်စု၏ ထောက်ခံမှုကို ရရှိခဲ့သည်။

အီရတ်အရာရှိဒုတိယဝန်ကြီး၏ ယခင်သတင်းစကားပြောဆိုသူ Entifadh Qanbar က Digital အား “ အီရန်သည် အီရတ်အပေါ် ကြီးမားသော လွှမ်းမိုးမှုကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ကိုယ်တိုင် နူရီ အယ်လ်-မာလီကီ၏ အမည်စာရင်းကို ‘ချီးမွှီးပေးခဲ့သည်။ မာလီကီသည် နောက်ဆုံးတွင် ပယ်ချသွားလျှင်လည်း အီရန်သည် ဝါရှင်တန်တို့အတွက် လျှို့ဝှက်စွာ လက်ခံနိုင်သော အခြားကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးကို ရွေးချယ်မည်ဖြစ်သည်။ ထိုသူသည် အမေရိကန်ကို နှမြောင်းရန်အတွက် လူသိရှင်ကြားတွင် မှန်ကန်သောစကားများကို ပြောဆိုရန် အခွင့်အလမ်းပေးလိမ့်မည်။ သို့သော် နောက်ကွယ်တွင် တီဟရန်နှင့် လုံးဝအညီတက်ရှိနေမည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

အီရတ်တွင် အရပ်ဗဟိုအင်ဂျင်နီယာအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သော Qanbar က “ အီရတ်ရွေးကောက်ပွဲများအနေဖြင့် လုပ်ငန်းစဉ်ကို စနစ်တကျ စီစဉ်ထားသည်။ အီရန်၏ ကိုယ်စားလှယ်များသည် အဓိကပြိုင်ဘက်မရှိဘဲ အနိုင်ရန် သေချာစေသည်။ ဤရွေးကောက်ပွဲများသည် အီရန်ထောက်ခံသော အုပ်စုများနှင့် စစ်မှန်သော အရွေးချယ်မှုများကြားတွင် ပြိုင်ဆိုင်မှုမဟုတ်ပါ။ ယင်းတို့သည် အီရန်က အတည်ပြုထားသော အုပ်စုများကြားတွင် မဲများကို ပိုင်းခြားရန် ယန္တရားများဖြစ်သည်။ အမှန်တကယ် ဆန့်ကျင်မှုများကို တားမြစ်ထားသည်၊ ထောင်ချထားသည် သို့မဟုတ် ဖယ်ရှားထားသည်” ဟု ထပ်မံပြောကြားခဲ့သည်။

သူက “ ငါသည် မကြာခဏ အီရတ်ရွေးကောက်ပွဲများသည် ပရိတ်သတ်တစ်ဦးမရှိဘဲ ပေါက်တစ်ခုတည်းရှိပြီး မြေပြင်တွင် အသင်းတစ်ထပ်သာ ပါဝင်နိုင်သည့် ဘောလုံးပွဲနှင့် ဆင်တူသည်ဟု နှိုင်းယှဉ်ခဲ့သည်” ဟု မှတ်ချက်ပြုခဲ့ပြီး “ အမေရိကန်သည် ဤဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ လှည့်စားမှုများကို မြင်နိုင်ခြင်းမရှိပါ” ဟု သတိပေးခဲ့သည်။

အီရတ်ကုဒ်အရာရှိတစ်ဦးကလည်း အီရန်သည် အီရတ်နိုင်ငံရေးအာဏာကို ပိုမိုထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်ဟူသော အမြင်ကို ထပ်မံပြောကြားခဲ့သည်။ အရာရှိက Digital အား “ ဆူဒါနီအစိုးရအောက်တွင် အီရန်၏ ကိုယ်စားလှယ်များသည် နိုင်ငံတော်လုပ်သားစာရင်းတွင် နှစ်ဆတိုးလာကြပြီး တစ်နှစ်လျှင် ဒေါ်လာ ၃ ဘီလီယံကျော် ရရှိသည်။ သူသည် Muhandes company – PMF ၏ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအဖွဲ့ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး အများသူငှာစာချုပ်များကို ရရှိခဲ့ပြီး လက်နက်များကို ဝယ်ယူခဲ့သည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

Popular Mobilization Forces (PMF) သည် အီရန်အစ္စလာမ့်သမ္မတနိုင်ငံကို သစ္စာရှိသော ရှီရအင်းတပ်များ၏ အုပ်စုဖွဲ့အဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည်။ PMF သည် အီရတ်တွင် ကြီးမားသောအာဏာကို ပိုင်ဆိုင်သည်။

အီရတ်ကုဒ်အရာရှိက “ စီးပွားရေးအရ ဘာစရာတွင် အီရန်၏ ရေနံပေါင်းစပ်မှုကို နိုင်ငံတော်၏ တရားဝင်ထောက်ခံမှုဖြင့် တရားဝင်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ငွေကြေးအရ အီရတ်၏ နိုင်ငံတော်နှင့် ပုဂ္ဂလိကဘဏ်များသည် ဆူဒါနီအောက်တွင် ဒေါ်လာဘီလီယံပေါင်းများစွာကို အီရန်သို့ ပို့ဆောင်ခဲ့ပြီး တီဟရန်အား အရေးပါသောကယ်ဆယ်မှုပေးခဲ့သည်။” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

အရာရှိက “ အီရန်သည် သေချာပေါက် အီရတ်တွင် အမြဲတမ်း ရှေ့ဆုံးရှိခဲ့သည်။ အနောက်နိုင်ငံထောက်ခံသော ကိုယ်စားလှယ် Ayad Allawi သည် ၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲတွင် မာလီကီကို အနိုင်ယူသောအခါ အမေရိကန်များသည် မာလီကီကို ဒုတိယတာဝန်ထမ်းဆောင်အဖြစ် ပေးခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ၎င်းတို့၏ နှစ်သက်သောရလဒ်နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သော အီရန်နှင့် ပေါင်းစည်းခြင်း၏ ထူးခြားသောအချိန်ဖြစ်သည်။” ဟု ထပ်မံပြောကြားခဲ့ပြီး အမေရိကန်သည် ထပ်မံအလားတူအမှားမပြုလုပ်မည်ဟု မျှော်လင့်သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။