အီရန်သည်ဟီဇဘိုလ্লာအားသိမ်းပိုက်ညှိနှိုင်းချက်မှဖယ်ထုတ်ခြင်းကြောင့်သိမ်းပိုက်ညှိနှိုင်းချက်ကိုအဆုံးသတ်ရန် угြိမ်းချက်ထုတ်ဖော်သည်

(SeaPRwire) –   အစ္စရေးနှင့် ဟီဇဘုလား တိုက်ခိုက်မှုများအတွင်း ရက်သတ္တပတ် နှစ်ပတ်ကြာ ရပ်နားမှု မရှိခြင်းသည် စစ်ပြေငြိမ်းရေး စတင်ချိန်တွင် အီရန်အစိုးရအတွက် သဘောတူညီချက်ပျက်ပြားစေသည့် အချက်တစ်ခု ဖြစ်နေပုံရသည်။

ထရမ့်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့က သဘောတူညီချက်တွင် တီဟီရန်က ထောက်ခံသည့် အကြမ်းဖက်အဖွဲ့ ဟီဇဘုလားကို မပါဝင်ဟု ဆိုသော်လည်း အီရန်သည် ထိုချန်လှပ်ထားမှုကို အမေရိကန်အပေါ် ဖိအားပေးရာနေရာအဖြစ် အသုံးချရန် ခြိမ်းခြောက်နေပြီး စစ်ပြေငြိမ်းရေးတစ်ခုလုံး ပြိုလဲသွားစေနိုင်သည်။

ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဆေးဒ် အဘ်ဘတ်စ် အာရာချီက X တွင် “ အီရန်-အမေရိကန် စစ်ပြေငြိမ်းရေး သတ်မှတ်ချက်များသည် ရှင်းလင်းပြီး ပွင့်လင်းသည်- အမေရိကန်သည် ရွေးချယ်ရမည်—စစ်ပြေငြိမ်းရေး သို့မဟုတ် အစ္စရေးမှတစ်ဆင့် ဆက်လက်တိုက်ခိုက်ရေး။ နှစ်ခုလုံး ရနိုင်မည်မဟုတ်။ လက်ဘနွန်ရှိ လူသတ်ပွဲများကို ကမ္ဘာကမြင်နေသည်။ ဘောလုံးသည် အမေရိကန် ကွင်းထဲတွင်ရှိပြီး ၎င်း၏ ကတိကဝတ်များကို လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်မည်လားဆိုတာကို ကမ္ဘာက စောင့်ကြည့်နေသည်” ဟု ရေးသားခဲ့သည်။

သူ၏ မှတ်ချက်များကို နောက်ပိုင်းတွင် အီရန်ပါလီမန်ဥက္ကဋ္ဌ မိုဟမ္မဒ် ဘာဂါ ဂလီဘတ်က လက်ဘနွန်ရှိ အစ္စရေး တိုက်ခိုက်မှုများကို ကိုးကားပြီး ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။ ထိုနေ့စောစောပိုင်းတွင် Operation Epic Fury နှင့်ပတ်သက်သည့် အမေရိကန်-အီရန် စစ်ပြေငြိမ်းရေး စကားဝိုင်းများတွင် အဓိကအကြားဝင်သူဖြစ်သည့် ပါကစ္စတန်ဝန်ကြီးချုပ် ရှက်ဘတ်ဇ် ရှာရစ်ဖ်က ရက်သတ္တပတ် နှစ်ပတ်ကြာ စစ်ပြေငြိမ်းရေးတွင် လက်ဘနွန်ကို ပါဝင်မည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

ဟီဇဘုလားသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလက အမေရိကန် ညှိနှိုင်းထားသည့် စစ်ပြေငြိမ်းရေးကို ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လတွင် အီရန်ကို ကူညီရန် အစ္စရေးကို စစ်ကြေညာခြင်းဖြင့် ချိုးဖောက်ခဲ့သည်။ ရေရှည်ဒေသတွင်း လုံခြုံရေးသည် လက်ဘနွန်အစိုးရနှင့် တပ်မတော်၏ အကြမ်းဖက်အဖွဲ့ကို လက်နက်ချရေးအပေါ် မူတည်သည်ဟု ကျွမ်းကျင်သူများစွာက ဆိုသည်။

လက်ဘနွန်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည့် ဟီဇဘုလားဆိုင်ရာ အစ္စရေး လုံခြုံရေးပညာရှင် အဲဒီ ကိုဟန်က Digital သို့ “ ဟီဇဘုလားသည် မိမိကိုယ်ကို ဘယ်တော့မှ လက်နက်မချပါ။ ၎င်း၏ ရှုထောင့်မှ ကြည့်လျှင် ရှီအိုက် ၂ သန်းကို ကာကွယ်ပေးနေခြင်းဖြစ်သည်။ ဟီဇဘုလားကို အနိုင်ယူရန် တစ်ခုတည်းသော နည်းလမ်းမှာ ၎င်းကို အကြမ်းဖက်အဖွဲ့အဖြစ် ဦးစွာ သတ်မှတ်ရန်ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ နိုင်ငံရေးတံခွန်ကို တည်ရှိခွင့်မပေးရန်နှင့် လက်ဘနွန်တပ်မတော်ကို ၎င်း၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်ရှိ နယ်မြေများတွင် နေရာအလိုက် စုရုံးစေရန် အမိန့်ပေးရမည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

သူက ဆက်လက်ပြောကြားသည်မှာ “ ဟီဇဘုလားကို ဖျက်သိမ်းရမည်ဆိုလျှင် အဆင့်ဆင့် လုပ်ဆောင်ရမည်။ လက်ဘနွန်အစိုးရသည် ဦးစွာ လေးလံသောလက်နက်များကို သိမ်းပိုက်ရမည်။ ဒါဟီယာ [ဘေရွတ်ဆင်ခြေဖုံးရပ်ကွက်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဟီဇဘုလားနှင့် ရှီအိုက်များ၏ အင်အားစုနေရာ] မှလွဲ၍ စုရုံးခွင့်မပေးရ။ တစ်နေရာတည်းတွင် ထားရှိပြီး ယင်းသို့သွားရောက်သည့် လမ်းများအားလုံးကို ထိန်းချုပ်ရမည်။ ဖြည်းဖြည်းချင်း ဖျက်သိမ်းနိုင်သည်။ အစ္စရေးသည် ဟီဇဘုလားကို လက်နက်မချနိုင်သလို မချသင့်ပါ။ အပေါ်မှ ဗုံးကြဲပေးခြင်းဖြင့်သာ အကူအညီပေးနိုင်သည်” ဟု ဆိုသည်။

ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် IDF က မိနစ် ၁၀ အတွင်း ပစ်မှတ် ၁၀၀ ကျော်ကို ထိမှန်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး ၎င်းတို့တွင် “ ဟီဇဘုလား ဌာနချုပ်များ၊ စစ်ရေးစီမံကိန်းများနှင့် ကွပ်ကဲထိန်းချုပ်ရေးစင်တာများ- IDF တပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် အစ္စရေးအရပ်သားများကို တိုက်ခိုက်ရန် ညွှန်ကြားရေးနှင့် စီစဉ်ရန် ဟီဇဘုလား အကြမ်းဖက်သမားများ အသုံးပြုသည့် ထောက်လှမ်းရေး ညွှန်ကြားရေးစင်တာများနှင့် ဗဟိုဌာနချုပ်များ” ပါဝင်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ Reuters သတင်းဌာနက နိုင်ငံ၏ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနကို ကိုးကားပြီး ဘေရွတ်တွင် လူ ၉၁ ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း၊ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် တစ်နိုင်ငံလုံး အနည်းဆုံး ၁၈၂ ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။

IDF က ဆက်လက်ပြောကြားသည်မှာ “ ကျယ်ပြန့်သော တိုက်ခိုက်မှုသည် IDF ၏ တိကျသော ထောက်လှမ်းရေးအချက်အလက်များအပေါ် အခြေခံထားပြီး ရက်သတ္တပတ်များစွာ ဂရုတစိုက် စီစဉ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ထိမှန်ခံခဲ့ရသည့် အခြေခံအဆောက်အအီအများစုသည် ဟီဇဘုလား၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို ကာကွယ်ရန် လက်ဘနွန်အရပ်သားများကို လူသားအကာအရံများအဖြစ် အခွင့်ကောင်းယူအသုံးချခြင်း၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအနေဖြင့် အရပ်သားလူထု၏ ဗဟိုချက်တွင် တည်ရှိသည်။ တိုက်ခိုက်မှုများမတိုင်မီ မပတ်သက်သူများအား ဖြစ်နိုင်သမျှ ထိခိုက်မှုလျှော့ချရန် အဆင့်များ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်” ဟု ဖြစ်သည်။

စစ်စတင်ကတည်းက ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ တိုက်ခိုက်မှုများမတိုင်မီအထိ အစ္စရေး လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများသည် လက်ဘနွန်တွင် လူ ၁,၅၃၀ ကျော် သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်ဟု Associated Press ၏ ဖော်ပြချက်အရ သိရသည်။ The Long War Journal က “ လက်ဘနွန် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန သို့မဟုတ် ဟီဇဘုလား မည်သည့်ဘက်ကမှ အဖွဲ့၏ ကျဆုံးတပ်သားများ၏ တရားဝင်စာရင်းကို ထုတ်ပြန်ပေးခြင်း မရှိကြောင်း” မှတ်သားထားသည်။

၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ဟီဇဘုလားက ဖမ်းဆီးခဲ့သည့် အမေရီကို ဖခင်အဖြစ် ဆုံးရှုံးခဲ့ရသူ ဂီလာ ဖာခူရီက Digital သို့ “ အီရန်နှင့် IRGC တို့သည် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်စားလှယ် ဟီဇဘုလားမှတစ်ဆင့် လက်ဘနွန်ကို သိမ်းပိုက်ထားသည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

လက်ဘနွန်တွင် မွေးဖွားခဲ့သူ ဖာခူရီက “ လက်ဘနွန်လူထုအများစုက ဟီဇဘုလား၏ လုပ်ရပ်များကြောင့် အစ္စရေးက တောင်ဘက် လက်ဘနွန်ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး အီရန်နှင့် ဟီဇဘုလားကို မလိုလားကြောင်း ယုံကြည်ကြသည်။ ဟီဇဘုလားသည် အစိုးရတစ်ရပ်လုံးကို ခြိမ်းခြောက်နေသည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

တရားမဝင်ဖမ်းဆီးခံထားရသူမိသားစုများကို ကူညီရန်နှင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်း မူဝါဒနှင့် ပထဝီနိုင်ငံ